Ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος, Γιάννης Νίκου μιλά στον «Πρωινό Τύπο»

Ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος, Γιάννης Νίκου μιλά στον «Πρωινό Τύπο»

Γιάννης Νίκου: «Θέλω ο θεατής

να αισθάνεται ότι μετέχει του έργου»

Την Κυριακή τα εγκαίνια της ατομικής του έκθεσης

στο χώρο «Ελευθερία» με τίτλο «Ονειρόγραμμα»

 

Παρά το γεγονός ότι ο διακεκριμένος Έλληνας ζωγράφος, Γιάννης Νίκου ζει στην περιοχή μας εδώ και πάρα πολλά χρόνια, δεν είχα την τιμή και τη χαρά να τον γνωρίσω. Η ευκαιρία μου δόθηκε με την απόφασή του να αποδεχθεί την πρόσκληση της ΔΕΚΠΟΤΑ ( Δημοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής Τουριστικής Ανάπτυξης Δήμου Δράμας) για τη διοργάνωση μίας ατομικής του έκθεσης στη Δράμα, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της Ονειρούπολης με τίτλο «Ονειρόγραμμα». Μέσω μιας κοινής μας φίλης, η συνάντησή μας δεν άργησε να προγραμματιστεί.

Συνέντευξη στην Στέλλα Σταυρίδου

Ένα μουντό αλλά συνάμα ζεστό πρωινό ξεκινήσαμε για τον Βαθύτοπο Νευροκοπίου, όπου λίγο έξω από το χωριό, ο Γιάννης Νίκου και η σύντροφος της ζωής του, Χριστιάνα, επέλεξαν, με γνώμονα την αγάπη που τρέφουν για τη φύση, να δημιουργήσουν εκεί το χώρο τους. Σε μία έκταση, όπου η φύση είχε «παραδοθεί», ο Γιάννης και η Χριστιάνα Νίκου, αποφάσισαν να της δώσουν και πάλι ζωή. Με προσωπικό μόχθο, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα αλσύλλιο με μοναδικό «αντίτιμο» να τους φιλοξενήσει.

Ο Γιάννης Νίκου μας υποδέχθηκε στο κεφαλόσκαλο του σπιτιού του με ένα συγκρατημένο χαμόγελο. Μας ξάφνιασε ευχάριστα όταν τα πρώτα του λόγια δεν περιορίστηκαν στο μεγάλο έργο που έχει να επιδείξει ως ζωγράφος διακεκριμένος στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αλλά στη δημιουργία του αλσυλλίου που απλωνόταν μαγευτικό μπροστά μας. «Όταν πατήσαμε σ’ αυτή τη γη, αντικρίσαμε μία «γυμνή» έκταση. Δεν υπήρχε τίποτα. Κρανίου τόπος. Σήμερα, με καμάρι βλέπουμε να μεγαλώνουν μέρα με τη μέρα όλα τα δενδρύλλια που φυτέψαμε με ιδιαίτερο σεβασμό και αγάπη απέναντι στη φύση».

Ο Γιάννης Νίκου δεν είναι δραμινής καταγωγής.  Παρόλα αυτά γνώρισε πριν πολλά χρόνια την περιοχή μας και αμέσως «ερωτεύτηκε» τη φύση της. Έζησε για αρκετά χρόνια στην Ιταλία, όπου η σύζυγός του, Χριστιάνα ήταν Γενικός Πρόξενος στη Γένοβα. Έργα του υπάρχουν σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό,  Αμερική, Ολλανδία, Βέλγιο μέχρι Αυστραλία και Αίγυπτο.

Η πόρτα του σπιτιού άνοιξε διάπλατα και μπροστά μας μία τεράστια πινακοθήκη, όπου το κάθε μέρος της φιλοξενεί αντιπροσωπευτικούς πίνακες από κάθε ενότητα του έργου του Γιάννη Νίκου.  Έτσι με την ξενάγηση που ακολούθησε μάς δόθηκε η ευκαιρία να «ταξιδέψουμε» στο φανταστικό κόσμο των έργων του.

Μας εκμυστηρεύτηκε ότι τον ευχαριστεί αφάνταστα να δουλεύει με μολύβι. Τα  υλικά που χρησιμοποιεί είναι μολύβι και λάδι. Τα υπόλοιπα υλικά του φαίνονται ευτελή. Εξάλλου, όπως μας εξήγησε, τα έργα που έχουν διασωθεί στα μουσεία και έχουν διάρκεια ζωής είναι  από μολύβι και οι ελαιογραφίες. «Τα άλλα είναι αδοκίμαστα στο χρόνο. Δεν ξέρουμε δηλαδή σε εκατό χρόνια πως θα είναι ένα έργο από τέμπερα».

Η δουλειά του Γιάννη Νίκου διαχωρίζεται σε θεματικές ενότητες· ο ιστορικός – μυθολογικός κύκλος, ο ρομαντικός κύκλος, ο αλληγορικός – παγανιστικός, ο μοντέρνος κύκλος, οι προσωπογραφίες, οι θαλασσογραφίες και φυσικά μία μεγάλη ενότητα αποτελούν και τα «μολύβια», τα οποία δεν είναι σκίτσα, αλλά είναι έργα με μολύβι. Μάλιστα πολλές φορές είναι στην ίδια διάσταση με το ίδιο το έργο.

Ο Γιάννης Νίκου μας οδήγησε στο εργαστήριό του· σ’ ένα χώρο ζεστό και μ’ ένα τεράστιο παράθυρο στην υπέροχη φύση που περιβάλλει το σπίτι. Αν και οι ερωτήσεις που είχαμε προετοιμάσει περιοριζόντουσαν αρχικά στο έργο του, η γνωριμία μας με τον άνθρωπο – καλλιτέχνη ήταν επόμενο να μας δώσει νέα τροφή για τη συνέντευξη που ακολουθεί.

Για πρώτη φορά, αν και ζείτε αρκετά χρόνια στην περιοχή μας, αποφασίσατε να πραγματοποιήσετε έκθεση ζωγραφικής στη Δράμα. Αν δεν κάνω λάθος είναι η τρίτη φορά που εκθέτετε έργα σας στη Δράμα.

Ναι, παλαιότερα είχα κάνει μία έκθεση στην αίθουσα «Μελίνα» και ενδιάμεσα παρουσιάσαμε μία έκθεσή μου με το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών Δράμας.

Πριν εγκατασταθείτε στη Δράμα ζούσατε στην Ιταλία. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να επιστρέψετε στην Ελλάδα και πολύ περισσότερο να επιλέξετε τη Δράμα;

Είχα μεγάλη διάθεση να δοκιμάσω καινούργια πράγματα στη ζωγραφική. Επέμενα λοιπόν να γυρίσουμε από την Ιταλία. Πουλήσαμε το σπίτι μας στο Μαρούσι για να πραγματοποιήσουμε ένα όνειρο, το οποίο ήταν να έρθουμε εδώ. Παρόλο που γυρίσαμε όλη την περιοχή μας άρεσε η συγκεκριμένη τοποθεσία. Έτσι αγοράσαμε κατ’ αρχήν το κτήμα και ακολούθως ξεκίνησε η δενδροφύτευση, η οποία κράτησε πολλά χρόνια. Σκεφτείτε ότι ξεκινήσαμε να φυτεύουμε έλατα του ενός μέτρου και σήμερα το ύψος τους ξεπερνά τα 20 μέτρα. Ο χρόνος περνάει και αυτά που κάναμε μένουν πίσω σαν έργο.

Σαν πιονιέροι ξεκινήσαμε το 1990. Χτίσαμε το σπίτι, ενώ παράλληλα αγοράστηκαν κάποια διπλανά κτήματα, όπως μια έκταση με άγρια λεύκη. Ο ιδιοκτήτης της εν λόγω έκτασης είχε αποφασίσει να δώσει τα δέντρα για να γίνουν χαρτί Softex. Τότε αποφάσισα να αγοράσω το κτήμα για να σώσω τα δέντρα. Έτσι κι έγινε. Ότι μπορέσαμε να περισώσουμε είναι περιφραγμένο.

Μιλήσατε για όνειρο. Γνωρίζατε την περιοχή;

Κατ’ αρχήν δεν είμαι Δραμινός. Θα λέγαμε ότι είμαστε ουρανοκατέβατοι. Ως φυσιολάτρης γνώρισα το μέρος, μου άρεσε, έφερα τη γυναίκα μου και αποφασίσαμε να κάνουμε μία νέα αρχή. Να κάνουμε καινούργια πράγματα σε μια περιοχή που μας αρέσει πολύ. Εξάλλου είναι μέρος της άγνωστης Ελλάδας. Και μακάρι να μείνει άγνωστη για να διασωθεί. Γιατί διαφορετικά, τα «καλά» του πολιτισμού είναι και ο αφανισμός της φύσης.

Η φύση της περιοχή μας λοιπόν σας έδωσε την ευκαιρία να πραγματοποιήσετε ένα όνειρό σας. Αυτές τις ημέρες στο κέντρο της πόλης της Δράμας απλώνεται, όπως κάθε χρόνο, μία μικρότερη πόλη, η «Ονειρούπολη», στο πλαίσιο της οποίας διοργανώνεται μία ατομική σας έκθεση με τίτλο «Ονειρόγραμμα». Τι επιλογές έχετε κάνει; Από ποιες συλλογές σας θα είναι τα έργα που θα συνθέσουν την έκθεσή σας στη Δράμα;

Θα εκθέσω τουλάχιστον από τρεις ενότητες αντιπροσωπευτικά έργα, γιατί ο χώρος, όπως γνωρίζετε, είναι ωραίος, σωστός, αλλά δεν είναι τεράστιος. Σκεφτείτε ότι είχα κάνει μία έκθεση στο Γκάζι, η οποία εκτεινόταν σε πέντε αίθουσες. Αυτό δεν μπορεί να γίνει εδώ. Θα γίνει όμως μία πολύ όμορφη έκθεση με αντιπροσωπευτικά έργα από τις πιο δουλεμένες ενότητες.

Παρατηρούμε ότι σε πολλά έργα σας κυριαρχεί η φαντασία με πινελιές ιστορίας και μυθολογίας. Αυτό όμως που μας εντυπωσιάζει είναι η τελειότητα που διακρίνει κανείς στους πίνακές σας. Θαρρείς ότι αντικρίζουμε φωτογραφίες και όχι πίνακες ζωγραφικής. Μας δίνετε την εντύπωση ότι καταφέρατε να διεισδύσετε σ’ έναν φανταστικό κόσμο με τη φωτογραφική σας μηχανή ανά χείρας.

Μα, η επιδίωξή μου είναι να βάλω τον θεατή μέσα στον πίνακα. Δεν τον θέλω απ’ έξω. Θέλω να αισθάνεται ότι μετέχει, ότι βρίσκεται στο δρόμο που απεικονίζεται σ’ έναν πίνακα. Θέλω ο θεατής να αισθάνεται ότι μετέχει του έργου. Η τεχνική πρέπει να είναι άψογη. Εξάλλου δουλεύω πάρα πολλά χρόνια.

Πότε συνειδητοποιήσατε ότι σας εκφράζει η ζωγραφική, ότι θέλετε να ασχοληθείτε με την τέχνη της ζωγραφικής;

Η μητέρα μου ήταν ερασιτέχνης ζωγράφος. Από δώδεκα ετών λοιπόν ξεκίνησα τις ελαιογραφίες και από δεκατεσσάρων χρόνων άρχισα να πουλάω έργα μου. Ακολούθησε η Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα και μετά μία μεγάλη διαδρομή στα μουσεία της Ευρώπης, ως φοιτητής. Εκεί, βλέποντας και διαβάζοντας τα έργα των μεγάλων ζωγράφων, πραγματικά σπούδασα ζωγραφική. Προσπάθησα να ανακαλύψω και να μάθω τι είχαν να πούνε, τι είχαν κρυμμένο μέσα στο έργο. Έμαθα να αποκρυπτογραφώ, να παίρνω τα στοιχεία που με ενδιέφεραν και μετά μ’ ένα δικό μου μύλο να τα αλέσω και να βγάλω πλέον τη δικιά μου φαντασία, θωρακισμένη με γνώση και συνέπεια σ’ αυτό που κάνω.

Από τη διαδρομή σας στα μουσεία της Ευρώπης και τη επαφή σας με τα έργα των μεγάλων ζωγράφων, τι σας γοήτευσε περισσότερο;

Είναι λίγο δύσκολο να πω ποιος είναι ο αγαπημένος μου ζωγράφος. Μ’ αρέσει η καλή ζωγραφική. Όμως σαν μια ιδιαίτερη διάσταση για μένα είναι οι Φλαμανδοί ζωγράφοι, όπως ο Ρέμπραντ, ο Μπος, ο Μπρέγκελ, ο Ρότζερ Βαν ντερ Βάιντεν, ο Κράναχ· όλοι αυτοί με συγκινούν ιδιαίτερα. Μου δόθηκε η ευκαιρία να τους μελετήσω από κοντά και με άνεση χρόνου.

Αλήθεια, πόσους πίνακες έχετε δημιουργήσει μέχρι σήμερα;

Υπολογίζω ότι έχουν πουληθεί περίπου 3.000 έργα. Πάντα ήμουν πολύ παραγωγικός, αλλά και γρήγορος. Όταν ζωγραφίζω δεν αργώ και επιδεικνύω μία συνέπεια στην παραγωγή. Δεν αφήνω κενά. Πάω στο επόμενο έργο. Στο εργαστήριό μου έρχομαι στις 6.30-7.00 το πρωί και 7.30 έχω αρχίσει ήδη και ζωγραφίζω μέχρι αργά το μεσημέρι.

Είστε λοιπόν σκληρός εργάτης της Τέχνης...

Σαφώς και είμαι εργάτης της Τέχνης. Ναι, αν με ρωτούσαν τι είμαι, θα έλεγα εργάτης της Τέχνης. Διαφορετικά δεν έχεις έργο. Αν περιμένεις, όπως λένε, «να μου έρθει η έμπνευση», ή «σήμερα έχω ταλέντο» ή «σήμερα δεν έχω», ή «θα έχω αύριο», δεν κάνεις έργο. Αν δεν ξεκινήσεις να δουλεύεις, πράγματι, ως εργάτης της Τέχνης, το έργο σου θα είναι περιορισμένο. Και όταν είναι περιορισμένο, δεν έχει και δυνατότητες.

Σε προηγούμενη συνέντευξή σας διαβάσαμε ότι η πρώτη σειρά έργων σας ήταν μία πολύ σκληρή σειρά από σουρεαλιστικά θέματα. Πώς «περάσατε» στη ζωγραφική του φανταστικού;

Κατ’ αρχήν και ο σουρεαλισμός και η ζωγραφική του φανταστικού και ο λαϊκός σουρεαλισμός, που λένε ότι ανήκω τώρα, είναι παραστατική ζωγραφική. Σαν νέος είχα πιο άγρια ματιά στα πράγματα. Η αυτόματη γραφή του σουρεαλισμού με άγγιζε τότε. Δουλεύοντας όμως με τα χρόνια άρχισαν να μπαίνουν κι άλλα στοιχεία, τα οποία ήταν πιο πραγματικά από τη «διασπασμένη» πραγματικότητα του σουρεαλισμού. Βλέπεις, να βγαίνει ένα χέρι από μία σόμπα που κρατάει ένα μάτι. Είναι λίγο άγριο. Είναι σουρεαλισμός. Σιγά, σιγά, θα απομακρυνθεί η σόμπα και θα ελευθερωθεί το χέρι και μάλιστα θα αρχίσει να ανήκει σε κάποιο κεφάλι.  Έτσι λοιπόν αρχίζει και δημιουργείται ένας καινούργιος κόσμος, ο οποίος, δουλεύοντας και βάζοντας μέσα - από ανάγκη που έχω - σύμβολα, δηλαδή μια ζωγραφική που είναι και συμβολική, αρχίζει και μορφοποιείται ο μαγικός ρεαλισμός, αφήνοντας πίσω τον σουρεαλισμό, ο οποίος μου έδωσε πολλά πράγματα, όμως κάποια στιγμή μάλλον ελευθερώθηκα. Έτσι μπόρεσα να προχωρήσω σε πράγματα που μου δίνουν την ευχέρεια να κάνω πίνακες που βοηθούν τον κόσμο να «ταξιδέψει».  Αυτό το θεωρώ σαν μια υποχρέωση σε μια πραγματικότητα, η οποία πλήττεται από άγριες καταστάσεις, όπως βλέπουμε. Τουλάχιστον η τέχνη θεωρώ ότι πρέπει να μπορεί να ελαφρύνει τον άνθρωπο και να τον κάνει να αισθανθεί διαφορετικά, πιο ονειρικά, να «ταξιδέψει» κάπου αλλού, να φύγει από μια πραγματικότητα, η οποία πολλές φορές είναι δυσάρεστη.

Άλλωστε αυτό που με γεμίζει πραγματικά και μου δίνει τη δύναμη να συνεχίσω στο επόμενο έργο,  είναι η ηθική ικανοποίηση που λαμβάνω από τον πελάτη μου. Όταν δηλαδή μου λένε ότι απολαμβάνουν τις στιγμές που ταξιδεύουν μέσα από ένα έργο μου.

Παρατηρούμε ότι πολλά έργα σας είναι εμπνευσμένα από την ελληνική μυθολογία …

Λατρεύω τη μυθολογία. Ήταν μια εποχή που πιστεύω ότι ήξερα τη μυθολογία καλύτερα και από έναν φιλόλογο, έναν ιστορικό. Είχα μάθει όλες τις παραλλαγές των μύθων, τα ονόματα των «πρωταγωνιστών»… Η ελληνική μυθολογία έχει ένα τεράστιο ταξίδι. Δηλαδή σε βοηθάει να φεύγεις από την πραγματικότητα και πηγαίνεις σε επίπεδα τα οποία σου γεμίζουν την ψυχή, όπως αντίστοιχα και οι μεγάλες κωμωδίες και τραγωδίες της αρχαιότητας. Γενικά το αρχαίο ελληνικό πνεύμα είναι μοναδικό, είναι ανεπανάληπτο και ακόμα δεν έχει μελετηθεί όσο πρέπει.

Με έχει εντυπωσιάσει το γεγονός ότι υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι στο εξωτερικό που λατρεύουν την ελληνική γλώσσα, την ελληνική ιστορία, την ελληνική μυθολογία. Πιστεύω ότι ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων δεν έχει επισκεφθεί ποτέ την Ακρόπολη, τον Παρθενώνα. Αυτό με γεμίζει θλίψη. Κατ’ αρχήν έχουμε την πλουσιότερη γλώσσα του κόσμου, την οποία όμως δυστυχώς δεν γνωρίζουμε. Στην καθημερινότητά μας μεταχειριζόμαστε για να επικοινωνήσουμε 200-300 λέξεις, τη στιγμή που υπάρχουν εκατομμύρια λέξεις. Δε γνωρίζουμε τον πλούτο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Αυτή είναι η ελληνική γλώσσα, η Ελλάδα. Γι’ αυτό και βλέπουμε ότι όλοι θέλουν την Ελλάδα· θέλουν σήμερα να μας αγοράσουν πάμφθηνα…

Θα θέλατε να κάνετε ένα σχόλιο για τη σημερινή κατάσταση που βιώνουμε ως χώρα;

Με θλίβει πάρα πολύ. Σαν παιδί, σαν νέος είχα ζήσει σε μία άλλη Ελλάδα, η οποία έχει φύγει ανεπιστρεπτί. Με θλίβει γιατί καταλαβαίνω ότι δεν πρόκειται να επιστρέψουν εκείνες οι ημέρες που είχαμε την άνεση να μιλήσουμε, να κινηθούμε, να αποφασίσουμε, να διασκεδάσουμε. Η αγωνία μας σήμερα είναι πως θα πληρώσουμε τους λογαριασμούς. Είναι τρομακτικό και απάνθρωπο.

http://www.proinos-typos.gr/gr/index.php?option=com_content&view=article&id=13285:--------l-r&catid=45:themaproinoutypou&Itemid=107

Γιατί οι τζιχαντιστές φοβούνται τα κορίτσια Ο φόβος να τους σκοτώσει «γυναικεία» σφαίρα

Η αχίλλειος πτέρνα των τζιχαντιστών, είναι το αδύναμο φύλο, όπως φαίνεται. Κι όμως, οι μαχητές του Ισλαμικού Κράτους φοβούνται τα κορίτσια, τις γυναίκες στρατιώτες όπως πολύ εύστοχα ανέφερε μια διοικητής της γυναικείας πολιτοφυλακής των Κούρδων στη Συρία. Οι άντρες της τρομοκρατικής οργάνωσης πιστεύουν ότι αν σκοτωθούν, αν βρουν τον θάναντο από γυναικεία χέρια, τότε δεν θα πάνε στον παράδεισο, σύμφωνα με την YPG -είναι η Γυναικεία Μονάδα Προστασίας του συριακού Κουρδιστάν, μια αμιγώς γυναικεία, εθελοντική κουρδική στρατιωτική φράξια της Συρίας που ιδρύθηκε το 2012 με που τώρα πολεμούν κατά του ISIS.

Η 21χρονη που πολεμά με την YPG υπό το όνομα Telhelden, που στα κουρδικά σημαίνει «εκδίκηση», απέρριψε τη «γενναιότητα» του ISIS. Μιλώντας στο CNN, τόνισε: «Νομίζουν ότι μάχονται στο όνομα του Ισλάμ» λέει και τονίζει ότι «πιστεύουν πως εάν σκοτωθούν από γυναίκα, από μια στρατιώτη, δεν θα πάνε στον παράδεισο, φοβούνται τα κορίτσια».

Η 20χρονη Efelin, που μάχεται και εκείνη στην μονάδα της Tehelden, γέλασε όταν ρωτήθηκε για το αν ο ISIS επιστρέψει ξανά για να επιτεθεί στην πόλη τους, Al-Houl, λέγοντας ότι αν το πράξουν δεν θα αφήσουν κανέναν ζωντανό.

Η Μονάδα YPG, περιλαμβάνει περί τους 50.000 μαχητές, το 20% των οποίων είναι γυναίκες.

http://www.newsbeast.gr/world/arthro/2062332/giati-i-tzichantistes-fovounte-ta-koritsia

Γκάμπριελ: Συνυπεύθυνη για την άνοδο της Λεπέν η Μέρκελ - Να αλλάξουμε την πορεία της Ευρώπης

 

Επίθεση στην Άνγκελα Μέρκελ εξαπέλυσε από το βήμα του συνεδρίου του SPD ο πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, εκτιμώντας ότι η πολιτική της λιτότητας ενίσχυσε την άκρα δεξιά στη Γαλλία.

Σύμφωνα με τον κ. Γκάμπριελ, η πολιτική των περικοπών της καγκελαρίου Μέρκελ συνέβαλε στην ενίσχυση του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία.

Όπως μεταδίδει η Deutsche Welle, ο ίδιος, προειδοποίησε επανειλημμένως τη γερμανίδα καγκελάριο για τις συνέπειες του «να θέλει να υπαγορεύει στη Γαλλία την πολιτική των περικοπών». Εάν οι γερμανοί συντηρητικοί άκουγαν τις συμβουλές του, «τότε η κυρίαΛεπέν δεν θα έφτανε ποτέ τόσο μακριά».

Από το βήμα του συνεδρίου του SPD ο πρόεδρος των γερμανών Σοσιαλδημοκρατών εκτίμησε ότι ήταν λάθος να τεθεί τόσο ψηλά ο πήχης των περικοπών στην υπερχρεωμένη Γαλλία. «Δεν μπορείς να συμπεριφέρεσαι έτσι σε μια χώρα», είπε χαρακτηριστικά.

Ζητούμενο η αλλαγή πορείας

Ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ επέκρινε γενικότερα την ακολουθούμενη αυστηρή πολιτική λιτότηταςστην Ευρώπη. «Στη μάχη μας κατά των εθνικιστών θα πρέπει (…) να αλλάξουμε την πορεία που ακολουθεί η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Θα πρέπει να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο όπου οι υπερχρεωμένες χώρες αισθάνονται υπό κηδεμονία και την ίδια ώρα οι πλεονασματικές χώρες εξοργίζονται επειδή πρέπει να παρέχουν συνεχώς νέας δάνεια».

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του SPD, το κοινωνικό ζήτημα είναι η πραγματική πυριτιδαποθήκη που τινάζει στον αέρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. «Όποιος κλείνει τα μάτια του σε αυτό, γίνεται νεκροθάφτης της ΕΕ», προειδοποίησε ο Ζ. Γκάμπριελ.

Δριμεία κριτική εξαπέλυσε στην Α. Μέρκελ και τη Χριστιανική Ένωση ο πρόεδρος του SPD και για την ακολουθούμενη πολιτική έναντι των προσφύγων, επιρρίπτοντάς στους κυβερνητικούς του εταίρους υποκρισία και διπλή στρατηγική. Ο Ζ. Γκάμπριελ απέκλεισε για άλλη μια φορά το ενδεχόμενο θέσπισης ανώτατων ορίων, τόνισε όμως την ίδια ώρα ότι μακροπρόθεσμος στόχος θα πρέπει να είναι η σταδιακή μείωση του αριθμού των νεοαφιχθέντων προσφύγων.

O Ζ. Γκάμπριελ παραδέχθηκε ότι οι ευρωπαίοι εταίροι δεν δείχνουν κατανόηση για τη γερμανική στάση στο προσφυγικό. Αυτό αφορά ειδικά τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Παρόλα αυτά όμως θα πρέπει να συνεχιστεί ο διάλογος μαζί τους. Ενώ απέρριψε τις προτάσεις που προβλέπουν περικοπές στις παροχές από τα ευρωπαϊκά ταμεία για χώρες που δεν δέχονται πρόσφυγες, ο κ. Γκάμπριελ εξέφρασε την άποψη ότι θα πρέπει να στηριχτούν οικονομικά εκείνα τα κράτη-μέλη που δέχονται πρόσφυγες.

Το ζήτημα της συμμετοχής της Γερμανίας στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρίααποτέλεσε ένα από τα κεντρικά θέματα της ομιλίας του προέδρου των Σοσιαλδημοκρατών. Απευθυνόμενος στους συνέδρους ο κ. Γκάμπριελ επεσήμανε ότι μια άρνηση του Βερολίνου θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στις γαλλογερμανικές σχέσεις. Η ηγεσία του κόμματος λαμβάνει όμως σοβαρά υπόψη τον φόβο από των οποίων διακατέχονται «πολλά» μέλη του κόμματος ότι η Γερμανία θα μπορούσε σταδιακά να εμπλακεί περισσότερο σε πολεμικές επιχειρήσεις. Όπως διαβεβαίωσε, πριν από μια συμμετοχή γερμανικών στρατιωτών σε μάχες στο έδαφος της Συρίας θα διεξαχθεί ενδοκομματική ψηφοφορία.

http://newpost.gr/politiki/503718/gkampriel-synypeythynh-gia-thn-anodo-ths-lepen-h-merkel-na-allaksoyme-thn-poreia-ths-eyrwphs

Οι 2 σπάνιες συνεντεύξεις που έδωσε στη ζωή του ο Θανάσης Βέγγος H πρώτη δόθηκε στο περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος το 1971 αλλά η καλύτερη δημοσιεύτηκε από την Μαρία Κατσουνάκη στην Καθημερινή

Επειδή είσαι από τους λίγους ανθρώπους σ' αυτόν τον τόπο, που εμφανίστηκε στο σινεμά χωρίς να 'χει καμιά σχέση μ' αυτό και δημιούργησε ένα χαρακτήρα, θα 'θελα να μου μιλήσεις για το ξεκίνημά σου... Ο Κούνδουρος. Ο Νίκος Κούνδουρος. Αν δεν συναντιόμαστε στο Στρατό, δεν θα υπήρχε στο πανί ούτε Θανάσης, ούτε Βέγγος. Δούλευα σ' ένα πατάρι τα δέρματα. Στο Στρατό μαζευτήκαμε μια ομάδα για να σκαρώσουμε μια παράσταση. Ο Κούνδουρος ήταν σκηνογράφος. Μια μέρα μου λέει: «Θανάση, όταν απολυθούμε θα παίξεις σε μια ταινία που θα φτιάξω». Γύρισα στο πατάρι κι ούτε που το θυμόμουνα. Έτσι, όταν ήρθε να με βρει, δεν είχα καμιά διάθεση πια κι αρνήθηκα. Η επιμονή του όμως ήταν τέτοια, που στο τέλος με κατάφερε. Γυρίστηκε η «Μαγική Πόλη» και βρέθηκα μέσα σ' ένα καινούργιο κόσμο, που ταυτόχρονα αποτελούσε και μια λύση για το οικονομικό μου πρόβλημα. Έπαιζα τρίτους ρόλους και δούλευα σαν φροντιστής για ένα κομμάτι ψωμί. Αυτή είναι η αρχή. Χειρότερες μέρες δε θυμάμαι στη ζωή μου. Γυρίστηκε και ο «Δράκος». Μέσα σε δυο χρόνια έπαιξα 22 μικρούς ρόλους που μ' είχαν τσακίσει. Ήθελα να κάνω κάτι άλλο, οπωσδήποτε κάτι πιο σημαντικό. Είχα κάποια επιτυχία και μου δώσαν ρόλους πρωταγωνιστή. Πνιγόμουνα εκεί μέσα, καταλάβαινα πως δεν ήμουν εγώ, αλλά κάποιος ηθοποιός Βέγγος που τον μεταχειριζόντουσαν όπως ήθελαν. Σε τέτοιο σημείο φτάσανε τα πράγματα, και σκέφτηκα να κάνω μια δική μου εταιρία παραγωγής, όπου οι ταινίες θα γινόντουσαν όπως πάνω-κάτω ήθελα. Με βοήθησαν πολύ δύο σκηνοθέτες που κατάλαβαν και πίστεψαν σ' αυτά που σκεφτόμουνα. Ο Πάνος Γλυκοφρύδης και ο Ερρίκος Θαλασσινός. Ταινίες σαν τον «Παπατρέχα» ή το «Μην Είδατε τον Παναή» δεν θα 'βγαιναν χωρίς αυτούς. Και μέχρις ένα σημείο ήμουνα ήσυχος. Είχα δυο ανθρώπους που μπορούσαν να με καταλάβουν και να προωθήσουν τις σκέψεις μου πάνω στο φτιάξιμο μιας ταινίας. Μια μέρα ο Γλυκοφρύδης μου είπε πως ήταν αδύνατο να συνεχίσει μαζί μου, γιατί δεν πίστευε πως οι ταινίες αυτές ανταποκρίνονταν στις απόψεις που είχε για το σινεμά. Η επιτυχία τού «Με τη λάμψη στα μάτια» σιγούρεψε τη στάση του. Λίγο κατόπιν οι δουλειές του Θαλασσινού δεν του αφήναν περιθώρια ν' ασχοληθεί μαζί μου. Τότε βρέθηκα σε δύσκολη θέση. Δεν είχα εμπιστοσύνη σε άλλο άνθρωπο και το χειρότερο, πίστευα πως δεν υπήρχε άλλος άνθρωπος που να με καταλαβαίνει. Έτσι πέρασα στη σκηνοθεσία. Πάλεψα όσο μπόρεσα, το αποτέλεσμα το ξέρεις: 4.000.000 δραχμές χρέος, αυτή ήταν η αμοιβή μου. Τρεις κλητήρες κάθε πρωί έξω απ' την πόρτα μου κι από ολόκληρη την εταιρία έμεινε μονάχα ένα τηλέφωνο. Σ' αυτήν την τραγική κατάσταση, ο Φίνος ήταν μια λύση. Του εκχώρησα όλες μου τις ταινίες. Τώρα του χρωστάω γύρω στα 2.000.000 και γυρίζω ταινίες για λογαριασμό του έναντι του χρέους.Όμως υπάρχει κι ο Κατσουρίδης. Μετά τον «Δρα Ζιβέγγο» πείστηκα ότι είναι ο καινούργιος μου άνθρωπος. Αφέθηκα σ' αυτόν και αισθάνομαι μια σιγουριά. Φτιάχνουμε συμπαραγωγές και παρά τις επιμέρους διαφωνίες μας του μένω πιστός και θα του μένω για όσες ταινίες θελήσει. Ώσπου να βαρεθεί.   Είμαι δύσκολος στις σχέσεις μου. Δεν είμαι κοινωνικός τύπος. Ούτε μπορώ να ζω όπως η Λάσκαρη με δυο δημοσιογράφους στο κατόπι. Είναι η πρώτη συνέντευξη που δίνω, ας πούμε, γύρω από τη δουλειά μου κι αυτό φανερώνει πως δεν μπορώ να συνεννοηθώ εύκολα με τους ανθρώπους αν δε μου εμπνέουν εμπιστοσύνη.   — Το πέρασμά σου στη σκηνοθεσία σού δίνει κι ένα πρόσθετο δικαίωμα. Μπορείς να μιλήσεις γι' αυτήν την παρουσία σου; Θα σου πω κάτι. Ο Κούνδουρος στη «Μαγική Πόλη», όταν πήγε να στήσει τη μηχανή έφαγε καρπαζιά με το κουτάλι. Δεν είχε ιδέα τι του γινόταν. Στο τρίτο γύρισμα ήτανε ξεφτέρι. Δασκάλευε και τους δασκάλους του. Αυτό σημαίνει πως περισσότερο μετράει αν έχεις κάτι μέσα σου για να πεις. Τα υπόλοιπα μαθαίνονται.Λοιπόν, εγώ, ο Θανάσης Βέγγος, είμαι ενστικτώδης άνθρωπος. Ίσως μέσα μου να μην υπάρχει τίποτε άλλο.Μπαίνω στο πλατώ και διαβάζω τη σκηνή που έχω να γυρίσω. Δεν μπορώ να σκεφτώ. Λέω: η μηχανή εδώ. Αν με ρωτήσεις γιατί εδώ κι όχι εκεί, δεν ξέρω ν' απαντήσω. Αλλά είμαι σίγουρος ότι η μηχανή θα σταθεί εδώ. Αφού τελειώσει η λήψη, δε θα γυρίσω να κοιτάξω πίσω. Η μηχανή στήθηκε εδώ, πάει και τελείωσε. Αν δω τη σκηνή στην οθόνη, ίσως να μη μ' αρέσει. Την επόμενη φορά η μηχανή θα στηθεί σ' άλλο μέρος. Εκεί που θα 'μαι σίγουρος, χωρίς να ξέρω γιατί ότι πρέπει να στηθεί. Μετά, δε μπορώ να χωνέψω τις ιστορίες του Θανάση, γραμμένες σ' ένα χαρτί από έναν άνθρωπο που δεν έχει σχέση με το γύρισμα. Τελευταία με τον Κατσουρίδη το βάλαμε σε κάποιον δρόμο. Το σενάριο χτενίζεται από τρία χέρια μέχρι ν' αρχίσουμε το γύρισμα. Στο τέλος το πετάμε στα σκουπίδια κι αυτοσχεδιάζουμε. Πίστεψέ με, τα πράγματα βγαίνουν μόνα τους. Τα τελευταία 300 μέτρα της «Ιουλιέττας» είναι γυρισμένα χωρίς σενάριο. Όλη η απαγωγή, το ανέβασμα στα κεραμίδια και ό,τι ακολουθάει, ήρθαν μόνα τους, σαν φυσικό επακόλουθο της τρέλας των δύο εραστών. Ξοδέψαμε 22.000 μέτρα νεγκατίφ για την ταινία, αλλά κάναμε αυτό που νομίζαμε σωστό. Δε στο κρύβω, ότι οι καλύτερες στιγμές μου στο σινεμά γυρίστηκαν χωρίς σενάριο. Η αρχή του «Δρα Ζιβέγγου», το ξύρισμα με το πλαίυ μπάκ του Κουρέα της Σεβίλλης στο «Ασύλληπτο Κορόιδο», η σκηνή με το γραμμόφωνο στην Περαία στο «Επιχείρηση Γης Μαδιάμ», είναι γυρισμένες με μια μηχανή στο χέρι. Αυτή η μηχανή πρέπει να' ναι τρελή σαν τον Θανάση. Πέφτω στη θάλασσα, ανεβαίνω στους στύλους, κρεμιέμαι απ' τα κεραμίδια, ότι έχει σημασία είναι ο Θανάσης. Αυτή είναι η απεικόνιση – όχι η προσφορά, δεν πιστεύω πως υπάρχει κάτι τέτοιο – ενός ανθρώπου που εκφράζει τις ανησυχίες μου. Στο ξαναλέω. Δουλεύω με το ένστιχτο, δεν έχω κανένα ταλέντο, κα...   Δε θυμάμαι – δε θυμάμαι λέω – να έγινε ποτέ «εξώφυλλο» ο Βέγγος σε άλλο ελληνικό κινηματογραφικό περιοδικό.Σύγχρονος Κινηματογράφος τεύχος 7, Ιούνιος-Ιούλιος 1970 —... κι ο Θανάσης; ...νένα ταλέντο. Μόνο αυτή τη φάτσα, που, κοίταξέ την καλά και διάβασε. Εδώ είν' αποτυπωμένη όλ' η μιζέρια, όλ' η δυστυχία, όλος ο πόνος του ασήμαντου Έλληνα. Κάποιο βράδυ με πλησιάζει εξ' απ' το σινεμά ένας γέρος. «Καλέ μου άνθρωπε», μου λέει, «είμαι συνταξιούχος και βλέπω με τη γυναίκα μου τις ταινίες σου. Σ' ευχαριστώ. Μόλις βγαίνω απ' το σινεμά έχω ξαλαφρώσει για τρεις μέρες». Αυτό το καλέ μου άνθρωπε έγινε σήμα κατατεθέν του Θανάση. Έτσι, αγαπητέ, φτιάχτηκε σιγά-σιγά ο Θανάσης. Παρατηρώντας τους ανθρώπους μέσα στο χώρο που κινούνται. Στις λαϊκές αγορές, στις γειτονιές, στα σινεμά κ.λπ. Είναι ψέμα να ισχυριστώ πως δεν απευθύνουμε σ' αυτούς. Μόνο που τελευταία μου κάνουν νερά. Ενώ οι ταινίες μου δουλεύουν στα κεντρικά σινεμά και στην τελευταία προβολή, αντίθετα χάνουν στη συνοικία. Ενώ κερδίζω τους διανοούμενους που αρχίζουν να ασχολούνται μαζί μου – κι είναι αυτό κάτι σαν τιμή για μένα που προκάλεσα την προσοχή των ειδικευμένων κριτικών – αντίθετα η περιμετρική ζώνη αντιδράει στο καινούργιο μου πρόσωπο. Όμως θα συνεχίσω, γιατί πιστεύω σ' αυτό που κάνω. Και με το ίδιο πνεύμα θα προσπαθήσω να τους τραβήξω πάλι με το μέρος μου. Δε σταματώ, γιατί βλέπω τη δουλειά μου να καλυτερεύει κάθε τόσο. Είναι κέρδος και του κοινού.   — Μίλα μου για τους υπόλοιπους συνεργάτες... Είμαι δύσκολος στις σχέσεις μου. Σου είπα για το Γλυκοφρύδη και το Θαλασσινό. Το ίδιο τώρα με τον Κατσουρίδη. Δεν είμαι κοινωνικός τύπος. Ούτε μπορώ να ζω όπως η Λάσκαρη με δυο δημοσιογράφους στο κατόπι. Είναι η πρώτη συνέντευξη που δίνω, ας πούμε, γύρω από τη δουλειά μου κι αυτό φανερώνει πως δεν μπορώ να συνεννοηθώ εύκολα με τους ανθρώπους αν δε μου εμπνέουν εμπιστοσύνη. Κατά τα άλλα, προσπαθώ να τελειώνω τις δουλειές μου πριν με πάρουν είδηση. Σου δίνουν το σενάριο και μόλις ακούσουν πως θα το κοιτάξει κάποιος ειδικός, να το διασκευάσει για το σινεμά, φριάζουν, ωρύονται, σου λένε «αυτός ο άσχετος θα πιάσει το σενάριό μου»; Καταλαβαίνεις, με τέτοια νοοτροπία δε μπορείς να κάνεις εύκολα ό,τι θέλεις. Οι ιδέες όμως πάντα είναι δικές μου, μέσα απ' τον ελληνικό χώρο. Κανένας μέχρι τώρα δεν μ' έχει πει Κύριε Βέγγο. Για όλους είμαι ο Θανάσης.   — Σωστά. Βλέποντας όμως μια ταινία σου ξεχωρίζεις αμέσως τη διάσταση που υπάρχει ανάμεσα στον Θανάση και τα υπόλοιπα πρόσωπα της ιστορίας. Ενώ ο Θανάσης καταφέρνει να είναι κινηματογραφικός η υπόσταση των υπολοίπων δημιουργείται και παραμένει στο επίπεδο της πρόζας... Έχεις δίκιο. Τα σενάρια δεν με εξυπηρετούν εντελώς – αυτό σου το' πα. Η μηχανή στο χέρι και στο δρόμο: όλα λύνονται εκεί. Στο σενάριο είναι δοσμένη η αφορμή. Το πώς θα γυριστεί και το τι θα ειπωθεί πρέπει να βγαίνει επιτόπου, εκεί στο γύρισμα. Στην αρχή του «Ζιβέγγου» ο Κατσουρίδης με κυνηγούσε με τη μηχανή στο χέρι μέχρι που έπεσα στη θάλασσα. Μόνο που δεν μπορεί να γίνεται πάντα έτσι. Συμπιέζουμε το χρόνο. Κάποτε βρέθηκα σ' απελπιστική θέση. Πηγαίνω στο Λαζαρίδη. «Θέλω ένα σενάριο» του λέω, «πάνω κάτω έτσι». Το γύρισμα έπρεπε να τελειώσει σε είκοσι μέρες. Καταλαβαίνεις ότι σ' αυτές τις περιπτώσεις δε μπορείς να δουλέψεις παραπάνω από μια δυο σκηνές, γιατί δε σε παίρνει ο χρόνος. Όλα τ' άλλα πρόσωπα στέκουν. Αν δε μιλήσουν δεν υπάρχουν.   Με την Τζένη Καρέζη στην ταινία «Ποιά είναι η Μαργαρίτα;»   — Κι ο Θανάσης κάπου-κάπου δεν προσέχεται όσο θα 'πρεπε. Μερικές φορές, ενώ ο δρόμος οδηγεί στην κοινωνική σάτιρα, οι βλέψεις του σεναρίου σταματούν στη φάρσα. Χάνεται έτσι η ευκαιρία να αποχτήσει μεγαλύτερο βάρος το έργο. Θυμάμαι τη σκηνή με το Μηλιάδη στο «Βέγγος για Όλες τις Δουλειές», όταν βρίσκεσαι κάτω απ' το τραπέζι και ανακαλύπτεις την απάτη. Τα λόγια του Μηλιάδη, ενώ θαυμάσια μπορούν να χρησιμεύσουν σαν αφετηρία για μια κοινωνική κριτική, παραμένουν στα κατατοπιστικά στοιχεία που εξωτερικά μόνο βοηθούν το μύθο... Έχεις δίκιο. Έτσι πρέπει να' ναι όπως τα λες. Όμως δεν ξέρω. Δεν υπάρχει σου λέω χρόνος, κι ίσως, ταινία με ταινία, φτάσουμε μέχρι εκεί. Σίγουρα θα φτάσουμε. Βλέπεις, συνέχεια καλυτερεύει η δουλειά μας και μπαίνει σε κάποιον δρόμο.   — Πολλές φορές σε συνάντησα μέσα σε σινεμά όπου παιζόταν ταινία τέχνης. Αυτό μου έκανε εντύπωση... Ναι, αλήθεια, βλέπω πολύ σινεμά. Έξη με εφτά ταινίες τη βδομάδα. Δε γίνεται αλλιώς, εκεί μέσα καταλαβαίνεις καλύτερα τα πράγματα. Παίζω στο θέατρο επειδή έχω ανάγκη από λεφτά. Τίποτα δε με συγκινεί εκεί και δεν έχω σκοπό να συνεχίσω. Λοιπόν, κι ο Κούνδουρος έβλεπε πολύ σινεμά. Αυτό έχει αξία. Ξέρω πως είμαι πρωτόγονος, όσον αφορά τη νοοτροπία μου στο σινεμά, κι άλλη λύση από το ίδιο το σινεμά δεν υπάρχει για να βελτιωθώ. Τελευταία είδα το «Ψηλά τα Χέρια Χίτλερ» του Μανθούλη. Δεν μ' άρεσε πια ο Βέγγος εκεί μέσα. Τώρα θα έπαιζα διαφορετικά το ρόλο. Αυτό είναι κέρδος, δεν νομίζεις;   — Και βέβαια. Πες μου τώρα, ο χαρακτήρας «Θανάσης» τι προσφέρει σε μια κοινωνία σαν τη δική μας; Τι προσφέρει; Τι να σου πω... Δεν ξέρω.   via "Δισκορυχείον"       ♦  


ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΣΟΥΝΑΚΗ Για την Καθημερινή

 Κάτι είχε η φάτσα μου που έφερνε τον άλλον κοντά μου. Ισως, όταν έπεφτε η ματιά τους επάνω μου, ήξεραν ότι είμαι ένας πολύ εντάξει άνθρωπος. Υπήρξαν και άνθρωποι που επέμεναν να με αποκαλούν «κύριε Βέγγο». Ε, εκεί γινόμουν έξω φρενών! Μα, Θανάση με λένε! Είναι δυνατόν να με φωνάζετε κύριε Βέγγο; Ενας λαϊκός άνθρωπος ήμουν.   «Δεν θα σας στοιχίσω τίποτα!», απάντησε στην πρόταση για γεύμα. «Δυστυχώς, δεν βγαίνω σχεδόν καθόλου από το σπίτι». Η συνάντηση πρωινή, στο διαμέρισμα της Ηπείρου, στην Αγία Παρασκευή, στον 4ο όροφο. Την πόρτα ανοίγει ο ίδιος ο Θανάσης Βέγγος και με αργά, προσεκτικά βήματα μάς οδηγεί στο καθιστικό. Ενας καναπές, δυο πολυθρόνες, με περιποιημένο λευκό - κρεμ προσκεφάλι. Παλιά συνήθεια, που υπογράμμιζε την έγνοια της νοικοκυράς για το σπίτι και για τα έπιπλα. Αισθητικά και πρακτικά (να μη φθαρεί η στόφα) παραπέμπει σε άλλες εποχές. Ενα μανουάλι, εικόνες, ποικίλα έπιπλα, ένας μεγάλος πίνακας με προσωπογραφία του Θανάση Βέγγου δεσπόζει. Ευχάριστη θέα από τα παράθυρα. Σπίτι που έχει διασχίσει αλώβητο τις δεκαετίες, με ζωή πυκνή, οικογενειακή. «Καθίστε όπου θέλετε», η προτροπή. «Να μη σας ξεβολέψω», λέω, καταλαβαίνοντας ότι η θέση του είναι δεδομένη. «Αστειεύεστε;», αποκρούει με ένα ανυπόκριτο αίσθημα φιλοξενίας και μου υποδεικνύει την αναπαυτική μπερζέρα.   «Φοβάμαι, ότι αυτόν τον καιρό, λόγω της ταινίας (σ. σ. εμφανίζεται στην "Ψυχή βαθιά" του Παντελή Βούλγαρη) έχετε εκτεθεί στον Τύπο περισσότερο από ό, τι αντέχετε», ξεκινώ διστακτικά, έτοιμη να κρατήσω σημειώσεις. Δύο πράγματα μπορούν (μπορούσαν) να προκαλέσουν πανικό στον Θανάση Βέγγο: η σκόνη, κατάλοιπο της Μακρονήσου, και τα δημοσιογραφικά μαγνητόφωνα. Στα 83 του, μοιάζει συμφιλιωμένος και με τα δύο.   Ο Θανάσης Βέγγος σε μια σκηνή του αντάρτικου δράματος του Παντελή Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά»   Εσωτερικά χιλιόμετρα Όταν τον συναντήσαμε πριν από 10, περίπου, χρόνια, στα γυρίσματα της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη «Ολα είναι δρόμος», στο Δέλτα του Εβρου, αρνήθηκε το μαγνητόφωνο ευγενικά αλλά και αδιαπραγμάτευτα. Διηγιόταν, μιλούσε με ένταση, τόνιζε και «τράβαγε» τις συλλαβές, συνοδεύοντας με μικρές νευρώδεις κινήσεις, τινάγματα, στα χέρια και στο κεφάλι, κάθε επεισόδιο της ζωής του. «Ετρεχα σε όλη μου τη ζωή με 300... Αλλά δεν έκοψα ποτέ το νήμα γιατί συνεχώς μου το μετακινούνε. Ολο πλησίαζα και όλο μου το πήγαιναν λίγα μέτρα πιο κει...», έλεγε τότε. Τώρα, παίρνει θέση στον καναπέ, τα χιλιόμετρα που διανύει είναι εσωτερικά, ο χρόνος έχει αποκτήσει σχετικότητα, οι ημερομηνίες δηλώνονται κατά προσέγγιση. Δεν κρύβει τα προβλήματα υγείας, δέσμιος σε ένα σώμα που δεν ακολουθεί τις διαθέσεις του.   Η συζήτηση δεν υπακούει σε τυπικές προδιαγραφές. Οι φράσεις μπορούν να μένουν μισοτελειωμένες, να περνάμε από το ένα θέμα στο άλλο, να παρατηρούμε μαζί τις οικογενειακές φωτογραφίες, να γινόμαστε από δύο, τρεις όταν η σύζυγός του Ασημίνα εμφανίζεται για να σερβίρει, να διορθώσει διακριτικά μια ημερομηνία, να θυμηθεί την πρώτη τους συνάντηση.   Δεν είχα ποτέ φιλοδοξία να γίνω καλός ηθοποιός. Ήθελα να είμαι δουλευταράς. Να δουλεύω με ταχύτητες μεγάλες.   Πώς να βάλεις εξάλλου σε μια σειρά πάνω από 120 ταινίες, θεατρικούς ρόλους, τηλεοπτικές εμφανίσεις, μια ζωή και ένα πρόσωπο πάνω στο οποίο αποτυπώνονται η πορεία της μεταπολεμικής Ελλάδας, η οδύσσεια του Νεοέλληνα που ελπίζει και αποτυγχάνει, που ονειρεύεται και απογοητεύεται. Αλλά συνεχίζει να πορεύεται.   «Ο Βούλγαρης, ο Κούνδουρος, ο Κατσουρίδης, έφεραν τη ζωή μου άνω κάτω. Ειδικά ο Κούνδουρος. Είμαστε μαζί στη Μακρόνησο. Μου είπε: "Θανάση, θα γυρίσω μια ταινία και θα σε βάλω να παίξεις". Τι λέει ο άνθρωπος; Σκέφτηκα. Υστερα από χρόνια εμφανίζεται ο Κούνδουρος στην Καλλιθέα όπου δούλευα σε ένα πατάρι επισκευάζοντας τσάντες γυναικείες, πορτοφόλια και με έκανε ηθοποιό». 1954 και «Μαγική πόλη». Ο Θανάσης, όπως λέγεται ο ήρωας, είναι σπαρακτικά καλός. Τον πνίγει το δίκαιο του αδικημένου, δεν αντέχει τον θρίαμβο του άδικου.   Ο χρόνος κράτησε ανέπαφη αυτήν την πτυχή του Θανάση Βέγγου.   Εμφανίζεται διακριτικά η κυρία Ασημίνα Βέγγου. Με την άκρη του ματιού, έβλεπα τη φιγούρα της να πηγαινοέρχεται στα δωμάτια, ολοκληρώνοντας τις πρωινές δουλειές του σπιτιού. «Η γυναίκα μου», τη συστήνει υπερήφανα. «Θα πάρετε κάτι;» «Νερό, ευχαριστώ πολύ» «Και καφέ, φέρε και καφέ», παρεμβαίνει ο οικοδεσπότης. «Ο μόνος καφές που υπάρχει στο σπίτι είναι ελληνικός», συμπληρώνει εκείνη. «Που λέτε, μη δω σκόνη και στραβό πράγμα», συνεχίζει ο Θ. Βέγγος ισιώνοντας την άκρη ενός σεμέν. «Η σκόνη στη Μακρόνησο ήταν άλλο πράμα. Από τα μαγειρεία, για να πας στο αντίσκηνο, ο αέρας έπαιρνε τα φασόλια από την κατσαρόλα και έμενε μόνο η σκόνη». Πώς ήταν η καθημερινότητα στη Μακρόνησο; «Επρεπε να σας δείξω μια φωτογραφία κάτω από την οποία ο Κούνδουρος έγραψε: "Το παρόν ονομάζεται φαντάρος"». Τι έπρεπε να διαθέτετε για να βγάλετε πέρα τη ζωή σας εκεί; «Αντοχή και ψυχραιμία. Ηταν πέντε τάγματα. Ημουν στο δεύτερο. Πέρασαν πολλοί επώνυμοι άνθρωποι. Κάθε μέρα 11 με 12 πηγαίναμε στο βουνό της Μακρονήσου και μαζεύαμε αφάνες για τη φωτιά. Επρεπε να μαζεύουμε τέσσερις με πέντε».   Στην ταινία «Ποιός Θανάσης;» με συμπρωταγωνιστές τους Καζέλη, Φόνσου και Πλοιό.   Η αλήθεια μιας εποχής Ο θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης Γιώργος Λαζαρίδης έχει αφηγηθεί το εξής περιστατικό: «Στις δοκιμές του "Τρελού του Λούνα Παρκ" (1970) ο Θανάσης έπρεπε κάποια στιγμή να σταματήσει τις τρεχάλες πάνω στη σκηνή για να τον παρακολουθήσει και ο θεατής. "Δάσκαλε, αδύνατο να φρενάρω. Είμαι ηθοποιός ανοιχτής θάλασσας, κατάλαβέ το", έλεγε στον Μιχαηλίδη, τον σκηνοθέτη του. "Κι όμως Θανάση μου, στη σκηνή του μονολόγου που λες για τη ζωή σου πρέπει να κάτσεις σ' αυτό το σκαμνάκι και να συγκεντρωθείς. Αλλιώς, δεν βγαίνει συγκίνηση". Πράγματι στην πρόβα τζενεράλε ο Θανάσης κάθεται στο σκαμνάκι του μονολόγου και δίνει ρεσιτάλ. Κλαίγοντας τελείωσε. Ορθιοι χειροκροτούσαν. Τρέχει συγκινημένος και ο Μιχαηλίδης στα παρασκήνια. "Είδες Θανάση μου που είχα δίκιο;". "Δάσκαλε: Δεν βγήκε από το σκαμνάκι η συγκίνηση. Σκεφτόμουν ότι αύριο έρχονται κλητήρες και μου παίρνουν το σπίτι και δεν ξέρω πού να βολέψω τη Μίνα και τα παιδιά..."».   Κάπως έτσι πορεύτηκε ο Θανάσης Βέγγος ως σήμερα: «μακελεύοντας τη ζωή του». «Μακελεμένος λειτουργούσα. Βολεμένος ποτέ», έχει πει στο παρελθόν. Γι' αυτό και δεν έκανε ποτέ περιουσία. Γι' αυτό και αν και «πέρασαν πολλά χρήματα από τα χέρια του εξαφανίζονταν σε λίγους μήνες». Δούλεψε σκληρά για να επιβιώσει, βίωσε εξορίες και απώλειες. Ως «πολίτης β κατηγορίας» έκανε καριέρα. Δεν έχει καμία σχέση με τη δημοφιλία των σημερινών σταρ, με τις τηλεπερσόνες του περιφερόμενου ναρκισσισμού σε σημείο αυτισμού. Ο Θανάσης Βέγγος είναι φτιαγμένος από πραγματικά υλικά. Ζει αποτραβηγμένος, όχι από στυλ αλλά από ανάγκη. Οσο και να τον στριμώχνει η αδυναμία του να τρέξει, έχει ήδη διανύσει τόσα χιλιόμετρα που μπορεί να απολαμβάνει τη συντροφιά των οικείων του, χωρίς ενοχές. Δεκαετίες τώρα το έργο του παραμένει μοναδικό στην αυθεντικότητά του: χαρτογράφησε, σε αυτήν την ξέφρενη πορεία του, τη μεταπολεμική Ελλάδα, το μελόδραμα και τη φαρσοκωμωδία, την παράγκα και το σεράι της.   Ο Αλέξης Δαμιανός είχε εύστοχα σχολιάσει ότι ο Θανάσης Βέγγος «έφερε με αξιοπρέπεια ακόμη και τον ευτελισμό του εμπορικού κινηματογράφου». Και η αλήθεια είναι ότι όταν έχεις γυρίσει πάνω από 120 ταινίες, δεν είναι δυνατόν να είναι όλες εφάμιλλες της «Μαγικής πόλης» και του «Δράκου».   Από τη ζωή μου κρατάω ότι με αγάπησαν 4 εκατομμύρια άνθρωποι και με μίσησαν τρεις. Νομίζω ότι δεν θα είναι παραπάνω.   Όμως, μπορεί να εμφανίζεται στην «Ψυχή βαθιά» σε μια μόνο σκηνή, ως παππούς που αναζητάει τη σορό του εγγονού, να λέει «δεν είναι πόλεμος αυτός, ντροπή είναι» και στο βλέμμα του να κλείνει την αλήθεια μιας εποχής.   Μας υποδέχτηκε στο διαμέρισμα της Ηπείρου με μια, απρόσμενη για τους καιρούς, καλοσυνάτη οικειότητα. Μας αποχαιρέτησε επιμένοντας να έρθει, μαζί με την κυρία Ασημίνα, ώς την εξώπορτα. Και να περιμένουν μαζί μου το ασανσέρ. «Μα δεν υπάρχει λόγος...», ψέλλισα. «Βεβαίως και υπάρχει», παρατήρησε. «Ηθελα να είμαι δουλευταράς. Να δουλεύω με ταχύτητες μεγάλες» – Η πιο χαρακτηριστική φράση της καριέρας σας είναι η προσφώνηση «Καλέ μου άνθρωπε...». Την πιστεύετε; – Για όνομα του Θεού! Καθόλου... Τότε, θα μου πείτε, γιατί το έλεγα...   Ερχεται ο καφές δίνοντας χρόνο για ανασύνταξη. «Στην υγειά σας. Και στην υγειά της Ιωάννας (Καρυστιάνη) και του Παντελή (Βούλγαρη). Τους αγαπάμε πάρα πολύ», εύχεται η κυρία Ασημίνα, τακτοποιώντας στο μικρό τραπέζι που βρίσκεται στη μέση το κέικ (που είχα υποσχεθεί πως θα φέρω συμβάλλοντας στον πρωινό καφέ), κουλούρια, ένα μπολ με σοκολοτάκια υγείας. «Ο Παντελής μού έστειλε ένα σημείωμα ότι γυρίζει την ταινία και θα ήθελε να εμφανιστώ. Είκοσι πλάνα όλα κι όλα. Αλλά με ήθελε κοντά του. Μου λέει ο μικρός μου γιος, ο Χάρης, πατέρα ούτε να το συζητάς. Πρέπει να πας. Και πήγα. Παρά το γεγονός ότι έχω στην πλάτη μου αρκετά εγκεφαλικά επεισόδια... Θυμάστε και το ατύχημα με το τρένο; Γυρίζαμε με τη γυναίκα μου από την Κόρινθο. Εκείνη κινδύνεψε πολύ. Εκ των υστέρων κατάλαβα πόσο πολύ. Οτι είναι σήμερα καλά οφείλεται κυρίως σε έναν γιατρό που το πήρε προσωπικά και δεν έφυγε από δίπλα της.» – Πόσα χρόνια είστε μαζί; – 45... – Πώς είπατε; Διορθώνει η κυρία Ασημίνα. Πενήντα δύο, παρακαλώ! Από τα 19 μου. – Πώς γνωριστήκατε; – Της πήγαινα πάγο στο σπίτι. Δούλευα σε γαλακτοπωλείο. Ανέβαινα το λόφο Σκουζέ με 100 χιλιόμετρα. Πιστέψτε με! Με τον πάγο στο χέρι. Η μία πόρτα άνοιγε, η άλλη έκλεινε. Είστε πολύ καλή, της έλεγα. Μακάρι να ήταν όλες οι πελάτισσες σαν κι εσάς. – Τι σας συγκίνησε πάνω του; Απευθύνομαι στη σύζυγο. – Τα ωραία πράσινα μάτια του. Η λάμψη από ευγένεια, καθαρότητα και καλοσύνη που εξέπεμπαν... – Ε, και τρέλα! Μια δόση τρέλας, υπήρχε, χαμογελάει ο Θ. Βέγγος.       Μισό αιώνα στον χώρο του θεάματος. Οι συνάδελφοί του σχολιάζουν την τόση εντιμότητα και αφοσίωσή του στην οικογένεια σχεδόν ως παραδοξότητα. Γι' αυτό και η ερώτηση «τι ρόλο έπαιξαν οι γυναίκες στη ζωή σας», απλώνει ένα ανεπαίσθητο κόκκινο στο πρόσωπό του. – Είμαστε 52 χρόνια μαζί. Μιλάμε για λατρεία. – Ναι, αλλά ασκείτε και ένα επάγγελμα που, ας πούμε ότι, δεν βοηθάει τις μακροχρόνιες σχέσεις, επιμένουμε. – Εχετε δίκιο. Αλλά για μένα ήταν αυτονόητο ότι θα περάσω με τη Μίνα. Δεν προλάβαινα κιόλας! – Χαλαρώνατε ποτέ; – Οχι! Τώρα μόνο, αναγκαστικά... – Τι σας ενοχλεί σε αυτό; – Οτι καταφθάνει η ώρα μηδέν...   Η μέρα είναι φωτεινή. Κοιτάει έξω από το παράθυρο, στο βάθος του ορίζοντα. Τρώει με προσοχή λίγο κέικ. Η παύση, αναγκαία. Η κυρία Ασημίνα έχει αποσυρθεί στα ενδότερα. Η στιγμή δεν έχει ούτε αμηχανία, ούτε αγωνία, ούτε αιχμές. Μόνο ησυχία. – Ποιο ήταν καύσιμο για τη δική σας μηχανή; Το δικό σας «κάρβουνο» για να συνεχίσετε; Απαντά χωρίς να σκεφτεί: – Δεν είχα ποτέ φιλοδοξία να γίνω καλός ηθοποιός. Ηθελα να είμαι δουλευταράς. Να δουλεύω με ταχύτητες μεγάλες. Ήταν, άραγε, κάτι που ήθελε να αφήσει πίσω του ή κάτι που επιδίωκε να συναντήσει μπροστά του; Διατυπώνω περισσότερο μια σκέψη παρά ερώτηση. «Αφήνω σε εσάς την απάντηση», αποκρίνεται στον ίδιο τόνο. – Κάτι είχε η φάτσα μου που έφερνε τον άλλον κοντά μου. Ισως, όταν έπεφτε η ματιά τους επάνω μου, ήξεραν ότι είμαι ένας πολύ εντάξει άνθρωπος. Υπήρξαν και άνθρωποι που επέμεναν να με αποκαλούν «κύριε Βέγγο». Ε, εκεί γινόμουν έξω φρενών! Μα, Θανάση με λένε! Είναι δυνατόν να με φωνάζετε κύριε Βέγγο; Ενας λαϊκός άνθρωπος ήμουν.   Είναι στιγμές που το βλέμμα του υγραίνεται. Γεμίζει από εικόνες, ιστορίες, συναντήσεις. Δεν το δηλώνει ευθέως, αλλά κουράζεται. Θα καταρρεύσει προκειμένου να μη γίνει αφιλόξενος. Καταλαβαίνω γιατί σηκώνει το τηλέφωνο ο μικρότερος γιος, ο Χάρης, δημιουργώντας έναν προστατευτικό κλοιό γύρω από τον πατέρα του. – Τι δεν αντέχετε περισσότερο; – Την υποκρισία και την ψυχική μιζέρια. Αυτό, το εσωτερικό στρίμωγμα στους ανθρώπους. – Ποιο είναι το μεγάλο δώρο που πήρατε από τη ζωή; – Πείνασα πολύ κι εγώ και η οικογένειά μου. Πολλά χρόνια. Μην κοιτάτε πού μένω τώρα. Γεννήθηκα στο Νέο Φάληρο, το '27. Για μια 20ετία η φτώχεια ήταν πολύ μεγάλη. Στην αρχή, με τη γυναίκα μου, μέναμε σε ένα δωμάτιο. – Έχετε περάσει και καλά στη ζωή σας όμως; – Ναι, ασφαλώς, Απέκτησα δυο γιους, τον Βασίλη, πενήντα ετών, και τον Χάρη, 40. Από τον Βασίλη έχω δύο εγγόνια που λατρεύω. Την Αγγελική και τον Θανασάκο. Στις φωτογραφίες απέναντι, χαμογελούν αφοπλιστικά. Και από το διπλανό τραπέζι, από τον τοίχο, παντού, συντροφεύουν τον παππού όταν δεν είναι κοντά του. – Τι κρατάτε από τη ζωή σας; – Οτι με αγάπησαν 4 εκατομμύρια άνθρωποι και με μίσησαν τρεις. Νομίζω ότι δεν θα είναι παραπάνω. Πηγή: www.lifo.gr

Ο Έλληνας αστροφυσικός που θα τεστάρει τον Αϊνστάιν -Θα κάνει το «τεστ της μαύρης τρύπας» [εικόνες] Πηγή: Ο Έλληνας αστροφυσικός που θα τεστάρει τον Αϊνστάιν -Θα κάνει το «τεστ της μαύρης τρύπας» [εικόνες]

Ένας Έλληνας επιστήμονας της διασποράς, ο Δημήτρης Ψάλτης, καθηγητής Αστρονομίας και Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, διαδραματίζει κομβικό ρόλο στο νέο μεγάλο Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων (Event Horizon Telescope-EHT), που φιλοδοξεί να τραβήξει τις πρώτες εικόνες από την περίμετρο της μαύρης τρύπας στο κέντρο του γαλαξία μας, αλλά και άλλων γαλαξιών.

Αυτό θα είναι και το ύστατο «τεστ» επαλήθευσης της Θεωρίας της Γενικής Σχετικότητας του 'Αλμπερτ Αϊνστάιν.

Όπως δήλωσε σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο ίδιος και οι συνεργάτες του έχουν αναπτύξει τα "τεστ" που το τηλεσκόπιο ΕΗΤ θα πραγματοποιήσει. Οι πρώτες παρατηρήσεις του ΕΗΤ από μαύρες τρύπες αναμένονται στις αρχές του 2017. Ο κ.Ψάλτης δεν αποκλείει μάλιστα ότι η μελέτη των μαύρων οπών με το νέο υπερ-τηλσκόπιο θα οδηγήσει σε τροποποιήσεις της θεωρίας του Αϊνστάιν.

Το ΕΗΤ είναι μια διάταξη πολλών ραδιοτηλεσκοπίων, που καλύπτει όλη τη Γη, διαθέτοντας σταθμούς παρατήρησης από το νησί της Χαβάης έως τις Γαλλικές 'Αλπεις και από τα βουνά της Αριζόνα έως το Νότιο Πόλο. Όταν συνδυασθούν σε έναν υπερυπολογιστή οι ακτινοβολίες που λαμβάνουν όλα αυτά τα ραδιοτηλεσκόπια, θα λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο εικονικό τηλεσκόπιο μεγάλο όσο η Γη, πράγμα που θα επιτρέψει στο ΕΗΤ να επιτύχει μεγεθύνσεις αδύνατες με τα επιμέρους τηλεσκόπια.

Ο Δημήτρης Ψάλτης γεννήθηκε στις Σέρρες το 1970 και σπούδασε Φυσική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Έκανε τα μεταπτυχιακά του στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις και υπήρξε μεταδιδακτορικός φοιτητής στο Κέντρο Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν, στο Πανεπιστήμιο ΜΙΤ και στο Ινστιτούτο Προωθημένων Μελετών του Πανεπιστημίου Πρίνστον.

Από το 2003 διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, όπου σήμερα είναι καθηγητής Αστρονομίας και Φυσικής. Οι έρευνές του εστιάζονται στον έλεγχο της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Αϊνστάιν σε κοσμική κλίμακα, μελετώντας κυρίως τις μαύρες τρύπες και τους αστέρες νετρονίων.

Την περασμένη Παρασκευή, στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό "Science", οι επιστήμονες (μεταξύ των οποίων ο κ.Ψάλτης) ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν για πρώτη φορά, μέσω του τηλεσκοπίου ΕΗΤ, να παρατηρήσουν στην περίμετρο της μαύρης τρύπας του γαλαξία μας μαγνητικά πεδία, η ύπαρξη των οποίων έως τώρα ήταν μόνο θεωρητική υπόθεση.

Τι είδους πειράματα βρίσκονται σε εξέλιξη προκειμένου να ελέγξουν τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν σε νέα πλαίσια και πεδία;

Όπως πάντα, «τρέχουν» πολλά πειράματα στη Φυσική, τα οποία αποσκοπούν να ωθήσουν όλες τις υπάρχουσες θεωρίες στα όριά τους. Στην περίπτωση της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας, η εστίαση πολλών πειραμάτων είναι αφενός αντικείμενα όπως οι μαύρες τρύπες και τα άστρα νετρονίων και, αφετέρου, η επιταχυνόμενη επέκταση του σύμπαντος.

Όσον αφορά το πρώτο, η επόμενη δεκαετία θα μας φέρει, από τη μία χάρη στο Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων (ΕΗΤ), τις πρώτες άμεσες εικόνες από τις 'σκιές' που ρίχνουν γύρω τους οι μαύρες τρύπες, και από την άλλη χάρη στο παρατηρητήριο LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory), τα βαρυτικά κύματα που δημιουργούνται, όταν δύο αντικείμενα, όπως οι μαύρες τρύπες και τα άστρα νετρονίων, πλησιάζουν μεταξύ τους.
Μέσω της δεύτερης ομάδας παρατηρήσεων από τη Γη και το διάστημα, θα αποκτήσουμε περισσότερα δεδομένα για τη δομή του σύμπαντος και θα ανακατασκευάσουμε την ιστορία του, όπως εξελίχθηκε μέσω των βαρυτικών αλληλεπιδράσεων.

Τι ακριβώς είναι και τι προσπαθεί να πετύχει το Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων (ΕΤΗ);

Το τηλεσκόπιο αυτό αποτελείται από μια διάταξη ραδιοτηλεσκοπίων, που καλύπτει όλη τη Γη και στοχεύει να τραβήξει τις πρώτες εικόνες, που θα έχουν ποτέ ληφθεί από αστροφυσικές μαύρες τρύπες. Διαθέτει σταθμούς-τηλεσκόπια από το νησί της Χαβάης έως τις Γαλλικές 'Αλπεις και από τα βουνά της Αριζόνα έως το Νότιο Πόλο.

Όταν συνδυάσουμε σε έναν υπερυπολογιστή τις ακτινοβολίες που λαμβάνουν όλα αυτά τα επιμέρους ραδιοτηλεσκόπια, θα μπορέσουμε να συνθέσουμε ένα εικονικό τηλσκόπιο τόσο μεγάλο όσο ολόκληρη η Γη και θα το χρησιμοποιήσουμε για να επιτύχουμε μεγεθύνσεις που θα ήσαν αδύνατες με μεμονωμένα τηλεσκόπια. Αυτή τη στιγμή, όλα τα εμπλεκόμενα τηλεσκόπια είναι πλήρως εξοπλισμένα και αναμένουμε την πρώτη ομάδα παρατηρήσεων από την ολοκληρωμένη διάταξή τους να συμβεί στις αρχές του 2017.

Ποια είναι η προσωπική εμπλοκή σας στο τηλεσκόπιο ΕΗΤ;

Ασχολούμαι με το Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων από τα πρώτα στάδιά του. Στην ομάδα μου στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, έχουμε αναπτύξει τα τεστ της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας, που το τηλεσκόπιο ΕΗΤ θα πραγματοποιήσει. Έχουμε επίσης αναπτύξει αλγόριθμους προσομοίωσης που εκτελούμε σε υπολογιστές και οι οποίοι μας επιτρέπουν να προβλέψουμε πώς θα μοιάζουν οι εικόνες που θα πάρουμε από τις μαύρες τρύπες.

Γιατί διαλέξατε τις μαύρες τρύπες ως τεστ για τη Θεωρία της Σχετικότητας;

Οι μαύρες τρύπες αποτελούν ένα από τα αστροφυσικά περιβάλλοντα, όπου η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας κάνει τις πιο ακραίες προβλέψεις της. Η άλλη περίπτωση είναι το Μπιγκ Μπανγκ. Είναι φυσικό να περιμένουμε ότι, αν η θεωρία του Αϊνστάιν χρειάζεται τροποποιήσεις, θα είναι ευκολότερο να το δούμε αυτό στις πιο ακραίες συνθήκες.

Αϊνστάιν σε αυτές τις πολύπλοκες αστροφυσικές συνθήκες, ενώ χωρίς τα σύγχρονα όργανα, θα ήταν επίσης αδύνατο να σχεδιάσουμε τα τωρινά πειράματα.

Αν αποδειχθεί κάποτε ότι ο Αϊνστάιν είχε λάθος, πόσο μεγάλο επιστημονικό «σεισμό» θα προκαλούσε κάτι τέτοιο;

Είναι ξεκάθαρο έως τώρα ότι η Γενική Θεωρία Σχετικότητας του Αϊνστάιν περιέγραφε με πολλή ακρίβεια τα βαρυτικά φαινόμενα στο ηλιακό μας σύστημα, καθώς και πολλά άλλα φαινόμενα στο σύμπαν. Παρόλα αυτά, είναι ακόμη πιθανό ότι όταν ασχοληθούμε με ακραίες συνθήκες, όπως αυτές κοντά σε μια μαύρη τρύπα ή στη διάρκεια του «Μπιγκ Μπανγκ», η θεωρία του μπορεί να απαιτεί τροποποιήσεις. Είναι δύσκολο να πει κανείς πόσο σοβαρές θα χρειαστεί να είναι αυτές οι τροποποιήσεις ή πόσο θα διαταράξουν τα θεμέλια της θεωρίας του, προτού βρούμε αποδείξεις ότι όντως τέτοιες τροποποιήσεις είναι αναγκαίες.

Ποιο ήταν τελικά το μεγαλύτερο επίτευγμα του Αϊνστάιν και γιατί αντιμετωπίζεται σαν ροκ-σταρ;

Ο 'Αλμπερτ Αϊνστάιν έκανε πολλές θεμελιώδεις συνεισφορές στη Φυσική, όμως αυτή που γιορτάσαμε φέτος, είναι η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας. Αν και μου είναι πολύ δύσκολο να τις αξιολογήσω με σειρά σπουδαιότητας, μπορώ να πώ ότι η θεωρία του αυτή είναι ίσως εκείνη που απαιτούσε την πιο πρωτότυπη και έξω από τις συμβατικότητες σκέψη. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους φυσικούς όλων των εποχών, επειδή έφερε επανάσταση στην κατανόησή μας για τον φυσικό κόσμο με πάνω από έναν τρόπους.

Η ειδωλοποίησή του σε βαθμό ροκ-σταρ είναι συνέπεια και της εποχής που έζησε, όπως πάντα συμβαίνει. Έκανε μερικές από τις σημαντικότερες επιστημονικές εργασίες του στη Γερμανία στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και η θεωρία του σύντομα επαληθεύθηκε από άγγλους αστρονόμους - δηλαδή από τον εχθρό! Έκανε ανοιχτή κριτική στη ναζιστική Γερμανία και υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της ειρήνης. Έζησε δύο από τους πιο καταστροφικούς πολέμους στην ανθρώπινη ιστορία, αλλά υποστήριξε σθεναρά μια ειρηνική ζωή, γεμάτη διανοητικά επιτεύγματα.

Ο Αϊνστάιν άλλαξε την επιστημονική οπτική μας για το σύμπαν, αλλά πόσο επηρέασε τον μέσο άνθρωπο στον δρόμο;

Αν και είναι δύσκολο για έναν μη φυσικό να παρακολουθήσει τα πολύπλοκα μαθηματικά των θεωριών του Αϊνστάιν, ζούμε σήμερα σε έναν κόσμο που κάνει συνεχή, καθημερινή χρήση των εφαρμογών του. Η περιγραφή του φωτοηλεκτρικού φαινομένου, για το οποίο πήρε το βραβείο Νόμπελ, συνιστά τη βάση για όλα τα φωτοβολταϊκά, προκειμένου να αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια, καθώς και για πολλά άλλα στοιχεία στα ψηφιακά κυκλώματα. Οι συσκευές GPS που έχουμε στα κινητά τηλέφωνά μας, χρησιμοποιούν τη δική του Γενική Θεωρία της Σχετικότητας για να εντοπίσουν τη θέση μας στη Γη. Αν κοιτάξουμε γύρω μας, στην καθημερινή ζωή μας, θα βρούμε πολλά να μας υπενθυμίζουν την κληρονομιά του.

Ποιο ήταν το μεγαλύτερο σφάλμα του Αϊνστάιν;

Ο ίδιος θεώρησε ως μεγαλύτερο σφάλμα του την πεποίθησή του ότι το σύμπαν είναι στατικό. Θα ήταν πάντως ανάρμοστο να το θεωρήσουμε σφάλμα. Ο στόχος ενός φυσικού είναι να περιγράψει με μαθηματικό τρόπο φαινόμενα που συμβαίνουν στον φυσικό κόσμο. Καθώς τα πειράματα και οι οι παρατηρήσεις μας βελτιώνονται, οι περιγραφές μας επίσης πρέπει να βελτιώνονται. Αυτό που φαινόταν καλή ιδέα χθες, ίσως φαίνεται ατελές σήμερα.

Όταν ο Αϊνστάιν έμαθε τις παρατηρήσεις του αμερικανού αστρονόμου Ε.Χαμπλ ότι το σύμπαν επεκτείνεται, συνειδητοποίησε πως έπρεπε να αναθεωρήσει τις απόψεις του. Αυτό που ήταν ενδιαφέρον -και ο λόγος που μίλησε για σφάλμα του- ήταν το γεγονός πως η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας, στην αρχική μορφή της, προέβλεπε ένα εξελισσόμενο σύμπαν. Χρειάσθηκε μετά να τη «διορθώσει», για να κάνει το σύμπαν στατικό.

Σήμερα πια ξέρουμε ότι το σύμπαν όχι μόνο εξελίσσεται, αλλά η επέκτασή του στην πραγματικότητα επιταχύνεται. Αποδεικνύεται ότι η «διόρθωση» του Αϊνστάιν - αυτό που αποκαλούμε Κοσμολογική Σταθερά- μπορεί να ευθύνεται τελικά γι' αυτή την επιτάχυνση.

Τι άφησε ο Αϊνστάιν ανολοκλήρωτο;

Η Φυσική συνεχώς εξελίσσεται. Με αυτή την έννοια, όλες οι περιγραφές μας του φυσικού κόσμου δεν είναι ολοκληρωμένες, επειδή κατ' ανάγκη καλύπτουν μόνο τις πλευρές που γνωρίζουμε σήμερα. Όταν ο Αϊνστάιν πέθανε, γνωρίζε πολύ λίγα για τα υποατομικά σωματίδια, σε σχέση με αυτά που ξέρουμε σήμερα, ή για τις μαύρες τρύπες ή για την επιταχυνόμενη επέκταση του σύμπαντος. Ο Αϊνστάιν έκανε πολλές σημαντικές προόδους όσον αφορά την κατανόησή μας για τον κόσμο και πολλές γενεές φυσικών έκτοτε συνεχίζουν πάνω στο μονοπάτι που χάραξε.

Πηγή: Ο Έλληνας αστροφυσικός που θα τεστάρει τον Αϊνστάιν -Θα κάνει το «τεστ της μαύρης τρύπας» [εικόνες] | iefimerida.gr http://www.iefimerida.gr/news/239417/o-ellinas-astrofysikos-poy-tha-testarei-ton-ainstain-tha-kanei-test-tis-mayris-trypas#ixzz3tebz3uiB

Εκλογές ΝΔ: Φήμες, διαρροές, χτυπήματα κάτω από τη ζώνη και δημοσκοπήσεις

Γράφει ο Πάνος Ρασσιάς

Φήμες, διαρροές, δήθεν «πληροφορίες» σε δημοσιογραφικά γραφεία, μετρήσεις από εταιρίες που δεν είναι καν στο μητρώο του κλάδου των δημοσκοπήσεων, είναι μερικά από τα όπλα που χρησιμοποιούνται τα τελευταία εικοσιτετράωρα, σε ένα υπόγειο πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη στο παρασκήνιο της εσωκομματικής κούρσας στη ΝΔ.

«Εμείς παίζουμε στο ανοικτό γήπεδο της πολιτικής. Ο Νεοδημοκράτης θα διαμορφώσει το αποτέλεσμα, όχι κέντρα που λειτουργούν με παρακμιακούς όρους του παρασκηνίου», έλεγε στο newpost.gr, στενός συνεργάτης του Βαγγέλη Μεϊμαράκη, που την εβδομάδα που πέρασε βρέθηκε στο επίκεντρο φημών και διαρροών ακόμη και για αποχώρησή του ή για αποστάσεις του Κώστα Καραμανλή από την υποψηφιότητά του.

Για τους γνωρίζοντες το νεοδημοκρατικό χάρτη, τα όσα κυκλοφόρησαν αναφορικά με τη σχέση του κ. Μεϊμαράκη με τον πρώην πρωθυπουργό, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν μόνο ως αστεία, αν δεν είχαν προβοκατόρικη στόχευση. Και αυτό γιατί από την έναρξη της εσωκομματικής περιόδου, είναι γνωστό ότι ο κ. Καραμανλής έχει ταχθεί υπέρ της υποψηφιότητας του κ. Μεϊμαράκη, καθώς θεωρεί ότι είναι ο μόνος που μπορεί να εγγυηθεί την ενότητα της κεντροδεξιάς παράταξης. Για αυτό άλλωστε και σε όσους τον επισκέπτονται στο γραφείο του στην Παναγή Κυριακού, συστήνει πάνω από όλα «νηφαλιότητα και υπευθυνότητα». 

Τα όσα διαρρέονταν περί αποχώρησης κάποιου εκ των τεσσάρων υποψηφίων, διέψευσε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά και ο Άδωνης Γεωργιάδης που έκανε λόγο για κέντρα που θέλουν να χειραγωγήσουν το εκλογικό σώμα της ΝΔ. Πέρα από τις επίσημες διαψεύσεις πάντως για τα ζητήματα αυτά, η αλήθεια για τις δημοσκοπήσεις είναι ότι δεν μπορούν να προβλέψουν το αποτέλεσμα της 20ης Δεκεμβρίου και για αυτό οι σοβαρές εταιρίες της αγοράς, δεν προχωρούν σε μετρήσεις.

Υπάρχει σωστή πρόβλεψη;

Όπως εξηγούσε στο newpost.gr, στέλεχος γνωστής εταιρίας, για να υπάρξει σωστό αποτέλεσμα σε μια μέτρηση, το δείγμα πρέπει να είναι περίπου 1000 άτομα. Αν ερωτηθούν ωστόσο τηλεφωνικά 1000 πολίτες, κατά μέσο όρο 250 από αυτούς ψηφίζουν ΝΔ. Οπότε για να συγκεντρωθεί δείγμα με 1000 ψηφοφόρους της ΝΔ, πρέπει να ερωτηθούν τουλάχιστον 4.000.

Όμως και από αυτούς κάποιοι δεν θα πάνε να ψηφίσουν στις εσωκομματικές εκλογές, οπότε πρέπει να αυξηθεί και άλλο ο αριθμός των ερωτηθέντων, γεγονός που εκτοξεύει το κόστος της μέτρησης, κάνοντάς το απαγορευτικό. «Με δεδομένο ότι το δείγμα στα 1000 άτομα δεν μπορεί να είναι αντιπροσωπευτικό, δεν είναι δυνατόν να έχουμε και σωστό αποτέλεσμα», σημείωνε το ίδιο στέλεχος, προσθέτοντας ότι μια σωστή δημοσκόπηση θα μπορούσε να διεξαχθεί μόνο πάνω στην εκλογική βάση της ΝΔ που θα πάει τελικά να ψηφίσει.

Οι εκτιμήσεις των υποψηφίων

Σύμφωνα με πληροφορίες όμως, τα επιτελεία των τεσσάρων υποψηφίων έχουν μια κάποια εικόνα για το που θα καταλήξει η αναμέτρηση της επόμενης Κυριακής, καθώς εκτός από τις μετρήσεις υπάρχει και το κλίμα που εισπράττουν από όλη τη χώρα. Με βάση αυτό στο στρατόπεδο του Βαγγέλη Μεϊμαράκη, λένε πως είναι ο μόνος που μπορεί να εκλεγεί από τον πρώτο γύρο, ώστε να μην ταλαιπωρηθούν άλλο οι Νεοδημοκράτες και η παράταξη, που θα πρέπει να αναλάβει ξανά το ρόλο της στο πολιτικό σύστημα.

Από την πλευρά του ο Κυριάκος Μητσοτάκης εκτιμά ότι θα είναι ένας από τους δύο που θα περάσουν στο δεύτερο γύρο, ενώ πρόκειται να επιμείνει στο να διεξαχθεί η δεύτερη αναμέτρηση στις 10 Ιανουαρίου, αλλάζοντας στάση σε σχέση με τα όσα έλεγε πριν τις 22 Νοεμβρίου.  Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο  Άδωνης Γεωργιάδης που επίσης πριν το φιάσκο, δήλωνε ότι αν ο πρώτος είναι κοντά στο να εκλεγεί, δεν χρειάζεται δεύτερος γύρος.

Εκλογή ακόμη και από τον πρώτο γύρο, βλέπει η πλευρά του Απόστολου Τζιτζικώστα, καθώς όπως λέει ο ίδιος σε συνομιλητές του, «ναι, είναι αρκετά πιθανό. Δεν μπορώ να ξέρω εάν θα φθάσουμε στο 50+1 γιατί είναι πάρα πολλοί οι υποψήφιοι, όμως δεν αποκλείεται».  Στο στρατόπεδο του 37χρονου Περιφερειάρχη βλέπουν ανατροπές, με βάση και τις δημοσκοπήσεις που επικαλούνται και που προκάλεσαν τις έντονες αντιδράσεις των άλλων υποψηφίων.

http://newpost.gr/politiki/503881/ekloges-nd-fhmes-diarroes-xtyphmata-katw-apo-th-zwnh-kai-dhmoskophseis

Τσίπρας: Δύσκολη η επόμενη τριετία - Στόχος η απομείωση του χρέους

«Συνεδριάζουμε σε μια πυκνή περίοδο πολιτικών μαχών και εξελίξεων», ανέφερε ο πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Α. Τσίπρας ανοίγοντας τις εργασίες της ΚΕ τουΣΥΡΙΖΑ.

Όπως είπε, «η συνεχιζόμενη διαπραγμάτευση, η προσφυγική κρίση και οι διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στη Γαλλία, αλλά και η ρωσοτουρκική διένεξη, διαμορφώνουν ένα σύνθετο και ρευστό σκηνικό μέσα στο οποίο η κυβέρνηση καταφέρνει να αναδειχθεί σε παράγοντα σταθερότητας και αναλαμβάνοντας ρόλο εξισορροπητικό και διαμεσολαβητικό».

«Η διεθνής θέση της χώρας μας σταδιακά αναβαθμίζεται και με την ανάληψη πρωτοβουλιών αναλαμβάνουμε σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις στη γειτονιά μας και θέση σταθερότητας που προωθεί την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου», είπε ο Αλέξης Τσίπρας και πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα από παράγοντας κρίσης γίνεται μέρος της λύσης. Ο πρωθυπουργός είπε ότι ακραίοι κύκλοι θέλουν να αξιοποιήσουν την αποσταθεροποίηση για να προωθήσουν τους σχεδιασμούς τους, σχεδιασμούς στους οποίος εντάσσεται και η παραφιλολογία για δήθεν έξοδο της χώρας από τη συνθήκη Σέγκεν».

Δεν πρόκειται να σταματήσουμε να εγγυώμαστε την κοινωνική συνοχή 

«Δεν θα σταματήσουμε να εργαζόμαστε για να αναδεικνύουμε το ανθρώπινο πρόσωπο, την ηθική υποχρέωση απέναντι στην προσφυγική κρίση», ανέφερε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και πρόσθεσε ότι δεν πρόκειται να σταματήσουμε να εγγυώμαστε την κοινωνική συνοχή στα πλαίσια μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης και συμφωνίας και δεν πρόκειται να σταματήσουμε να εγγυώμαστε τη διεθνή θέση της χώρας».

Ο πρωθυπουργός είπε ότι «η κυβέρνηση έχει καταφέρει να υψώσει ασπίδα προστασίας για τα χαμηλά και μεσαία στρώματα με την προστασία για την πρώτη κατοικία κόντρα στις σκληρές αρχικά απαιτήσεις των δανειστών» αν και η προσεχής τριετία θα είναι δύσκολη όπως σημείωσε.

«Θα δώσουμε τη μάχη με την κοινωνία» 

Ο πρωθυπουργός, αναφερόμενος στη διαπραγμάτευση για το ασφαλιστικό είπε ότι η κυβέρνηση δίνει ένα μεγάλο αγώνα για να υλοποιήσει μια ακόμη ουσιαστική δέσμευση, αυτή για την προστασία των συνταξιούχων. Ο αγώνας για μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού, ανέφερε έχει στόχο να μην φορτώσει με μια ακόμη επώδυνη περικοπή συντάξεων τους συνταξιούχους.

«Είναι αγώνας που έχουμε ηθική και πολιτική υποχρέωση να δώσουμε για τις επόμενες γενιές», τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας και πρόσθεσε ότι σε αυτόν τον αγώνα η κυβέρνηση θεώρησε ότι ήταν σκόπιμο να καλέσει σε συστράτευση τα κόμματα, όχι για να μοιραστεί την ευθύνη, αλλά για τη χάραξη μιας ενιαίας εθνικής κόκκινης γραμμής για τη μη περικοπή των συντάξεων. Κατήγγειλε,όμως,την άρνηση να ανταποκριθούν σε αυτή την κόκκινη γραμμή εκείνοι που ευθύνονται για την κατάντια των ασφαλιστικών ταμείων. "Εμείς όμως θα προχωρήσουμε και θα δώσουμε τη μάχη με την κοινωνία και θα καταφέρουμε να υψώσουμε ασπίδα προστασίας των συντάξεων", είπε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ.

«Η μάχη με την ολιγαρχία είναι ακόμα μπροστά μας» 

«Η μεγάλη μάχη με την ολιγαρία και τον νεοφιλελευθερισμό είναι ακόμα μπροστά μας» τόνισε ο πρωθυπουργός .«Έτοιμοι και για τους αναγκαίους τακτικούς ελιγμούς, για να μείνουμε όρθιοι και να δώσουμε την μάχη αυτή. Έτσι θα είμαστε χρήσιμοι για τις κοινωνικές τάξεις που εκπροσωπούμε» τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας.

«Το στοίχημα του Ιουλίου δεν ήταν να σωθούν οι τράπεζες και οι τραπεζίτες, αλλά να σωθεί το βιός των απλών ανθρώπων, αυτών που δεν είχαν την σπουδή να βγάλουν τα λεφτά τους στις τράπεζες της Ελβετίας» τόνισε ο πρωθυπουργός . «Αυτή ήταν μια επιλογή με ταξικό πρόσημο» ανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας.

«Η επιτυχής έκβαση της ανακεφαλαιοποίησης στενοχώρησε ακραίους κύκλους και επιθετικά funds»

«Η επιτυχής έκβαση της ανακεφαλαιοποίησης αυτή στενοχώρησε ακραίους κύκλους και επιθετικά funds», είπε ο πρωθυπουργός και πρόσθεσε ότι «ο σχεδιασμός της κυβέρνησης περιλαμβάνει την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς, την επιτάχυνση και τη γενίκευση της μάχης κατά της φοροδιαφυγής». Πρόσθεσε,επίσης, ότι «ο μεγάλος στόχος είναι η απομείωση του χρέους που αφορά τη δυνατότητα να βγούμε στις αγορές και να βγούμε από την άρση της κυριαρχίας μας. Αυτός είναι ένας στόχος που μπορεί να επιτευχθεί μέσα στο 2016, μετά το τέλος της αξιολόγησης. Δηλαδή, η δυνατότητα επιστροφής στις αγορές και άρα ίσως δεν χρειαστούν όλα τα χρήματα που έχουμε συμφωνήσει έως το 2019, είπε ο πρωθυπουργός και επισήμανε ότι πλέον διαμορφώνεται ένα κλίμα που η Ελλάδα δεν είναι απομονωμένη. Υπογράμμισε επίσης το δημοσίευμα Wall Street Journal για τα σχέδια απομείωσης του χρέους».

«Συνεχής και αυτόνομη η παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ και να ακούει την κοινωνία» 

«Το κόμμα δεν μπορεί να παρακολουθεί απλά την κυβέρνηση, αλλά πρέπει να αποκτήσει συνυπευθυνότητα και οργανική σύνδεση με την κυβέρνηση, όχι για να συντηρεί τα πελατειακά δίκτυα που διατηρούσε το παλιό πολιτικό σύστημα, αλλά για να διαμεσολαβεί μεταξύ της κυβέρνησης και της κοινωνίας» ανέφερε ο πρωθυπουργός. «Το κόμμα ,είπε ο κ.Τσίπρας,πρέπει να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια για την μετατόπιση των κοινωνικών μετασχηματισμών, η παρουσία του κόμματος πρέπει να είναι αυτόνομη και συνεχής, να πληροφορεί, να εξηγεί να διδάσκει αλλά και να ακούει την κοινωνία».

«Εμείς δεν θα συμβιβαστούμε και δεν θα διευκολύνουμε κανέναν. Σε αυτόν τον τόπο θα επιστρέψει η νομιμότητα, είπε ο πρωθυπουργός σημειώνοντας ότι ο λαός γνωρίζει ποιοι έστησαν το πελατειακό σύστημα και το σύστημα της διαπλοκής όλα αυτά τα χρόνια». «Γνωρίζω καλά, ανέφερε ο κ.Τσίπρας, ότι το κόμμα μας δέχθηκε ένα πλήγμα το περασμένο καλοκαίρι, αλλά νομίζω ότι το έχουμε ξεπεράσει γιατί ο ίδιος ο λαός έδωσε την απάντηση στα πολιτικά διλήμματα που τέθηκαν μπροστά του», είπε ο πρωθυπουργός. Για το στόχο του επικείμενου συνεδρίου, είπε «επομένως, σήμερα έχουμε τη δύναμη και την αντοχή να ξεκινήσουμε μια μεγάλη πορεία για την αναγκαία πολιτική, ιδεολογική, προγραμματική ανασυγκρότηση του κόμματος με στόχο να εμπλέξουμε τις κοινωνικές δυνάμεις που θέλουμε να εκπροσωπούμε. Να κάνουμε τον ΣΥΡΙΖΑ υπόθεση όλων μας. Υπόθεση όλων των κοινωνικών δυνάμεων».

http://newpost.gr/politiki/503862/ti-tha-pei-o-tsipras-sthn-ke-toy-syriza

Στρατιωτική Κοινωνιολογία: Η προκατάληψη των κοινωνικών επιστημόνωνέναντι των Ενόπλων Δυνάμεων

«Si vis pacem, para bellum»

Ιούλιος Καίσαρ

του Δρ. Ιωάννη Χρ. Ιακωβίδη

Επιστημονικού συνεργάτη στο Κέντρο Ανατολικών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου.

Η Στρατιωτική Κοινωνιολογία, ο επιστημονικός κλάδος που ασχολείται με τη μελέτη της σχέσης μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων και της ευρύτερης κοινωνίας, αναπτύχθηκε μεταπολεμικά. Είχε όμως προηγηθεί η παρέλευση αρκετού χρονικού διαστήματος συγκριτικά με την πολιτική, την ιστορία, την οικονομία και τις υπόλοιπες κοινωνικές επιστήμες, λόγω της αρνητικής προδιάθεσης αριθμού επιφανών πολιτικών επιστημόνων έναντι των στρατιωτικών. Ο Μακιαβέλι, π.χ., ισχυριζόταν ότι ο στρατιωτικός δεν θα μπορούσε να είναι καλός άνθρωπος, ενώ ο Βολταίρος τον περιέγραφε ως «προσωποποίηση της κτηνώδους δύναμης με ορθολογιστική μορφή». Οι Αμερικανοί ανέδειξαν αυτό τον επιστημονικό τομέα, χωρίς να υστερούν οι Δυτικοευρωπαίοι. Ανάμεσα στα αντικείμενά του αναφέρονται ενδεικτικά η σχέση των γυναικών με το στρατιωτικό επάγγελμα, η δυνατότητα των ενστόλων να μεταφέρουν οικογενειακά τους προβλήματα στον χώρο εργασίας τους, οι ιδιωτικές εταιρείες παροχής στρατιωτικών υπηρεσιών, η στρατιωτική θητεία κ.ά.

Ήδη κυκλοφορεί το βιβλίο του Γεράσιμου Καραμπελιά, αναπληρωτή καθηγητή του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, υπό τον τίτλο Θέματα Στρατιωτικής Κοινωνιολογίας, στο πλαίσιο του οποίου πραγματεύεται, καταρχάς, την επιρροή των ηλεκτρονικών παιχνιδιών πολέμου κυρίως σε νεαρά άτομα. Με την άνοδο, άλλωστε, των Ρεπουμπλικάνων Ρόναλντ Ρίγκαν και Τζορτζ Μπους στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1980 δόθηκε έμφαση στη χρηματοδότηση ερευνών για τον «Πόλεμο των Άστρων». Αυτή η προσπάθεια συνετέλεσε στην ανάπτυξη των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Επίτευγμα αποτέλεσε η είσοδος του ηλεκτρονικού παιχνιδιού «America’s Army» το 2002, που προσφερόταν δωρεάν στους χρήστες του Διαδικτύου.

Αντιστροφή του αντιμιλιταρισμού

Έτσι ο Στρατός Ξηράς δημιούργησε τα ερείσματα για τη βελτίωση των σχέσεών του με επιχειρηματικούς ομίλους και ιδιωτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της επικοινωνίας με τον νεανικό πληθυσμό της χώρας, αξιοποιώντας ιδιαίτερα την ευχάριστη διάσταση του ηλεκτρονικού παιχνιδιού. Ως εκ τούτου, οι Ένοπλες Δυνάμεις συντείνουν στη διαμόρφωση των αντιλήψεων και της κουλτούρας της νεολαίας σχετικά με το φαινόμενο του πολέμου. Ο χρήστης στήνει «παγίδες θανάτου» για τους αντιπάλους του και «πυροβολεί». Εάν οι ενέργειές του τελεσφορήσουν, θα αμειφθεί πλουσιοπάροχα. Γι’ αυτό θα αισθάνεται ικανοποίηση «εξοντώνοντας» εχθρούς.

Όντως διά της χρήσεως των ηλεκτρονικών παιχνιδιών πολέμου οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ κατόρθωσαν να αντιστρέψουν το αντιμιλιταριστικό κλίμα και να δημιουργήσουν κοινωνικές προσβάσεις στήριξης τόσο των προσπαθειών τους για αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού τους όσο και των επιχειρησιακών τους δραστηριοτήτων. Οι εικονικοί θάνατοι και η υποβάθμιση των εννοιών της θλίψης και του πόνου οικοδομούν μια νέα κατηγορία πολιτών με έντονη στρατιωτική κουλτούρα και λιγότερα συναισθήματα προς την κοινωνία και τον συνάνθρωπο.

Σεξουαλική βία

Ο συγγραφέας θίγει και την παράμετρο της άσκησης σεξουαλικής βίας και ομαδικού βιασμού σε περιόδους πολέμων αλλά και στρατιωτικής κατοχής. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που παρατηρείται διαχρονικά στην ιστορία από αρχαιοτάτων χρόνων. Ακόμη και με την εμφάνιση της βιομηχανικής, και σήμερα της τεχνολογικής επανάστασης, συνεχίζει την παρουσία του.

Στην περίπτωση των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, οι ερευνητές πρέπει να στραφούν στη μελέτη του συγκεκριμένου θέματος στο εσωτερικό κάθε κράτους λόγω εμφύλιων διαμαχών και στρατιωτικών δικτατοριών αλλά και κατά τη διάρκεια διακρατικών πολεμικών αντιπαραθέσεων (πόλεμοι για την απόκτηση της ανεξαρτησίας και Βαλκανικοί). Στην περίοδο των Νεότουρκων (1908-1918) οι βιασμοί Χαλδαίων, Αρμενίων και Ασσύριων γυναικών πραγματοποιήθηκαν με τόσο συστηματικό και επονείδιστο τρόπο από στρατιωτικούς αλλά και μέλη παραστρατιωτικών οργανώσεων, που προκάλεσαν αναπόφευκτα τον χαρακτηρισμό τους ως γενοκτονία. Την ίδια τύχη είχαν και οι ελληνικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας και του Πόντου επί Νεότουρκων και Κεμάλ. Η «ελληνοτουρκική φιλία» που εγκαινιάστηκε το 1930 δεν παρεμπόδισε την επανάληψη παρόμοιων πράξεων βίας κατά τα Σεπτεμβριανά του 1955 στην Κωνσταντινούπολη.

Η περίπτωση των ομαδικών βιασμών γυναικών σε Γαλλία και Βέλγιο από Γερμανούς στρατιώτες κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1914-18) αποτελεί πολύ γνωστό παράδειγμα της νεότερης δυτικής ιστορίας. Οι Σοβιετικοί κατά την προέλασή τους στο Βερολίνο (1945) μεταχειρίστηκαν τις Γερμανίδες γυναίκες και κορίτσια κατά τον ίδιο τρόπο που συμπεριφέρθηκαν οι Γερμανοί στις δικές τους. Σχετικά με την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το1974, αναφορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφουν επαναλαμβανόμενους βιασμούς Ελληνοκυπρίων γυναικών όλων των ηλικιών, από δώδεκα έως εβδομήντα ενός ετών...

Από τον ηγέτη στην ηγεσία

Ο συγγραφέας καταπιάνεται και με τη μετάβαση από τον ηγέτη στην ηγεσία που συνιστά φαινόμενο των καιρών μας και των όσων ακολούθησαν τη ραγδαία εξέλιξη στη στρατιωτική και μη τεχνολογία κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Παλαιότερα, η χαρισματική ή κληρονομική πολιτικοστρατιωτική προσωπικότητα ήταν αποδεκτή από εχθρούς και φίλους. Σήμερα οι εξελίξεις στο πολιτικό πεδίο, με τη διάχυση των δημοκρατικών θεσμών και ιδεολογίας, και η αυστηρή οριοθέτηση ανάμεσα στη στρατιωτική και πολιτική εξουσία, τουλάχιστον στα δυτικά κράτη, οδήγησαν αναπόφευκτα στην προσπάθεια να ελέγξουν οι πολιτικοί θεσμοί απόλυτα τους στρατιωτικούς αλλά και στη δημιουργία αρνητικής εικόνας για το πρότυπο του ενός «ηγέτη». Επιπρόσθετα, η υιοθέτηση στρατιωτικών χαρακτηριστικών και συμπεριφοράς από τις ταχέως αυξανόμενες οικονομικές επιχειρήσεις διεύρυνε τον αριθμό των ανθρώπων που επιδιώκουν με θέρμη την απόκτηση των ιδιοτήτων του «σύγχρονου» ηγέτη. Αποτέλεσμα αυτών υπήρξαν μια καθολική ιδεολογική μετάβαση από τον ηγέτη στην ηγεσία και η εξάπλωση μεθόδων πρόσληψης των διαφόρων χαρακτηριστικών της μέσω μεταπτυχιακών σπουδών.

Συνταξιοδότηση και συνδικαλισμός

Ένα άλλο κεφάλαιο είναι η αποστρατεία και οι παροχές στην Ελλάδα. Ο πρώτος ιστορικά που θέσπισε την έννοια της σύνταξης υπό τη μορφή παροχής εφάπαξ χρηματικού βοηθήματος υπήρξε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος το 13 π.Χ. Η θέσπιση ασφαλιστικού συστήματος για τους δημοσίους υπάλληλους επηρεάστηκε από το στρατιωτικό περιβάλλον και ως θεσμός επεκτάθηκε και στις χώρες της περιφέρειας.

Στο ελληνικό κράτος από τον Φεβρουάριο του 1828 αποφασίστηκε η καταβολή σύνταξης σε όσους αποχωρούσαν από τις τάξεις του στρατεύματος εξαιτίας τραυματισμού, γήρατος ή ασθένειας. Στις 4 Φεβρουαρίου του1853 ψηφίστηκε στη Βουλή ο «Νόμος περί συστάσεως Ταμείου Χηρών και Ορφανών των Αξιωματικών του Στρατού». Πολύ αργότερα, παραμονές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τα στελέχη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων δημιούργησαν ένα αποτελεσματικό σύστημα στρατιωτικών συντάξεων που λειτουργούσε αφενός βάσει της ανταποδοτικότητας και αφετέρου σε επίπεδο πρόνοιας.

Ο συνδικαλισμός και η σχέση του με τις Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούν επίσης πτυχές προβληματισμού. Υπάρχουν υποστηρικτές αλλά και πολέμιοι με την ιδέα του συνδικαλισμού των στρατιωτικών. Στην Ελλάδα επί δεκαετίες ολόκληρες ήταν απαγορευμένος, γιατί συνδεόταν με την κομμουνιστική ιδεολογία. Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ (1974-2015) λειτούργησαν θετικά προς τη σμίκρυνση του ιδεολογικού χάσματος των Ενόπλων Δυνάμεων και των κοινωνικών κινημάτων. Εντέλει, μια ομάδα είκοσι εν ενεργεία αξιωματικών υπέγραψε το 2005 την πράξη ίδρυσης του πρώτου συνδικαλιστικού οργάνου των στρατιωτικών, της Ένωσης Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων. Τον Νοέμβριο του 2013 με απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών αναγνωρίστηκε το δευτεροβάθμιο σωματείο με την επωνυμία «Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Στρατιωτικών» (ΠΟΕΣ).

Εν κατακλείδι, «σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι σχέσεις των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων με τους πανεπιστημιακούς δασκάλους και ερευνητές ήταν ιδεολογικά και πολιτικά φορτισμένη, η προσέγγιση των δύο δεν μπορεί να είναι ούτε εύκολη ούτε ομαλή. Η παρούσα οικονομική κρίση μπορεί και οφείλει να δώσει το έναυσμα για έναν γόνιμο διάλογο, που θα αμβλύνει ή και θα εξαλείψει τις προκαταλήψεις που εξακολουθούν να κυριαρχούν».

Ενδεικτική βιβλιογραφία

• Ιακωβίδης Χρ. Ιωάννης, Η παρουσία των Κυπρίων στην Ελλάδα, Πρόλογος: Γεράσιμος Καραμπελιάς, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2012.
• Καραμπελιάς Ν. Γεράσιμος, Κοινωνιολογία και Ένοπλες Δυνάμεις, Νομική Βιβλιοθήκη, 2009.
• Καραμπελιάς Ν. Γεράσιμος, Θέματα Στρατιωτικής Κοινωνιολογίας, Νομική Βιβλιοθήκη, 2015.
• Καφφές Γεώργιος, Εισαγωγή στη Στρατιωτική Κοινωνιολογία, εκδόσεις Παπαζήση, 2005.
• Κονδύλης Παναγιώτης, Θεωρία του Πολέμου, Θεμέλιο, 1999.
• Χαραλάμπης Δημήτρης, Στρατός και Πολιτική Εξουσία, Εξάντας, 1985.
• http://www.epikaira.gr/article/stratiotiki-koinoniologia-i-prokatalipsi-ton-koinonikon-epistimononenanti-ton-enoplon-dynameon