Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2025

«Πλανωντες και πλανωμενοι» (Ομιλια μακαριστου γεροντος Αθανασιου Μυτιληναιου)

 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ[:Β΄Τιμ.3,10-15]

   Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου, με θέμα:

  «Πλανωντες και πλανωμενοι»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 16-2-1997], [Β351]

     Σήμερα, αγαπητοί μου, ανοίγει το «Τριώδιον»· Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου. Το «Τριώδιον» είναι ένα λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας μας· που αρχίζει από σήμερα να εκδιπλούται και να ψάλλεται το περιεχόμενό του, από σήμερα Κυριακή έως το Μεγάλο Σάββατο. Λέγεται «Τριώδιον», επειδή έχουν επινοηθεί από τον άγιον Κοσμάν τον ποιητήν κανόνες, είναι είδος φιλολογικόν, κανόνες με τρεις μόνον ωδές, εις τιμήν του Αγίου Τριαδικού Θεού. Επειδή λοιπόν οι ωδές που χρησιμοποιεί στον κανόνα του είναι τρεις, γι’αυτό λέγεται «Τριώδιον».

     Η εβδομάδα αυτή λέγεται «προφωνήσιμος». Έρχεται να προαναγγείλει, διότι έρχεται να προσαλπίσει την ερχομένη Τεσσαρακοστή. Με την ευκαιρία, την εβδομάδα αυτή έχομε κατάλυση εις πάντα.

    Το βιβλίον «Τριώδιον» είναι κατανυκτικότατον και διδακτικότατον. Με τρόπον προοδευτικόν μας εισάγει εις το μυστήριον του Χριστού. Στην προσέγγιση, δηλαδή, του Θεανθρωπίνου προσώπου του Χριστού, μέσα από τα πάθη Του.

    Σήμερα, με την βοήθεια του Θεού και τον φωτισμό Του, θα μείνομε στην αποστολική περικοπή της ημέρας. Προσέξατε την αποστολική περικοπή. Ο Απόστολος Παύλος γράφει την δευτέρα του επιστολή στον Τιμόθεο και του αφήνει τις τελευταίες πλέον πολύτιμες και θεόπνευστες παραγγελίες του. Αναφέρεται στην σημερινή περικοπή που ακούσαμε, στους πονηρούς ανθρώπους· που δημιουργούν προβλήματα και δυσκολίες και διωγμούς ακόμη εις τους ευσεβείς ανθρώπους. Άλλο τώρα αν αυτοί οι πονηροί άνθρωποι είναι βαπτισμένοι Χριστιανοί. Άλλο θέμα αυτό… Ακόμα χειρότερα… Δηλαδή, ακαλλιέργητοι άνθρωποι.

     Και επιλέγει ο Απόστολος: «Πονηροὶ δὲ ἄνθρωποι καὶ γόητες προκόψουσιν ἐπὶ τὸ χεῖρον, πλανῶντες καὶ πλανώμενοι». «Πονηροί άνθρωποι», λέει, «καί γόητες…». Ο γόης, του γόητος, βασικά είναι ο μάγος, αλλά δεν είναι όμως με την κοινή διάσταση ο μάγος μόνον, αλλά εκείνος που μαγεύει ποικιλοτρόπως. Λέμε: «Να, δες αυτόν τον άνθρωπο, είναι γόητας, γόης», «Αυτή η γυναίκα είναι γόησσα», δηλαδή μαγεύει τρόπον τινά με την ομορφιά, με την εξυπνάδα, με ό,τι άλλο. «Τέτοιοι άνθρωποι, που δεν χρησιμοποιούν βεβαίως για το καλό του εαυτού τους και της Εκκλησίας ό,τι έχουν, αυτοί», λέγει, «θα έχουν προκοπή, αλλ΄ η προκοπή τους θα είναι αρνητική, θα είναι στο χειρότερο. Πλανώντες και πλανώμενοι. Και θα πλανούν και θα πλανώνται». Κατά κανόνα, εκείνος ο οποίος πλανά, πλανάται. Εκείνος που πλανά, πλανάται. Βέβαια θα λέγαμε ότι αυτή θα είναι η αμοιβή του. Κι επειδή το σχήμα «πλανῶντες καὶ πλανώμενοι» υπήρχε και θα υπάρχει πάντοτε, γι’αυτό, αγαπητοί μου, οφείλομε κι εμείς να μάθομε, όπως και ο Τιμόθεος προς τον οποίον αποτείνεται ο Παύλος με την επιστολή του, πώς πρέπει να στεκόμαστε, ώστε ποτέ να μη βρεθούμε μέσα σ’ αυτό το δαιμονικό πλέγμα.

    Τι σημαίνει «πλάνη»; Είναι η εκτροπή από την αλήθειαν. Αν θέλετε, και από τη πραγματικότητα. Με την μέθοδο της απάτης. Η πρώτη απάτη συνέβη στον Παράδεισον από τον αρχέκακον όφιν, τον διάβολο. Και οι πρώτοι απατηθέντες και πλανηθέντες ήσαν οι πρωτόπλαστοι. Έκτοτε, πλάι στην αλήθεια, θα υποβόσκει αυτό το σιχαμερό ερπετό της πλάνης, για να θυμίζει τον έρποντα όφιν, που με πονηρία επλησίασε τους πρωτοπλάστους δια να τους ανατρέψει.

      Ο πρώτος εισηγητής της πλάνης, λοιπόν, είναι ο διάβολος. Ο πρώτος εισηγητής. Έργο του είναι να πλανά τους ανθρώπους, για να τους αποτρέπει από την σχέση τους την αγαθή με τον Θεό, αλλά και με τους άλλους ανθρώπους και ιδία μέσα εις την Εκκλησίαν. Γι’αυτό και η Αποκάλυψις, το βιβλίο της Αποκαλύψεως δίδει τον χαρακτηρισμό: «Ὁ δράκων, ὁ ὄφις ὁ μέγας ὁ ἀρχαῖος, ὁ καλούμενος Διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, ὁ πλανῶν τὴν οἰκουμένην ὅλην».

      Η πλάνη είναι μία μέθοδος. Γιατί δεν μπορεί κανείς να επιτύχει κάτι που θέλει χωρίς μίαν μέθοδον, χωρίς να πλανήσει. Και την μέθοδον αυτήν, μετά από τον πρώτον διδάξαντα, δηλαδή τον διάβολον, την μετέρχονται οι άνθρωποι οι πονηροί, που αυτοί είναι όργανά του. Εν ευρεία εννοία είναι δαιμονισμένοι άνθρωποι, ο πονηροί άνθρωποι, που ασκούν την πλάνην, προκειμένου να πετύχουν κάτι ή να ανατρέψουν. Γι’ αυτό γράφει ο Απόστολος Παύλος: «Μηκέτι ὦμεν νήπιοι(:Μην είμαστε πια νήπια παιδάκια -δηλαδή στο μυαλό εννοείται), κλυδωνιζόμενοι καὶ περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας -κλυδωνίζομαι. «Το πλοίον», λέγει, «κλυδωνίζεται μες στην θάλασσα την τρικυμισμένη»- «Να μην είμεθα κλυδωνιζόμενοι και περιφερόμενοι σε κάθε άνεμο -Ο λαός το λέει «ανεμοδείκτης». Γυρίζει σε κάθε άνεμο της διδασκαλίας. Άλλοτε να πιστεύομε αυτό και άλλοτε να πιστεύομε εκείνο-, ἐν τῇ κυβείᾳ τῶν ἀνθρώπων– κυβεία, από τους κύβους. Όπως σήμερα, θα λέγαμε, τα τυχερά παιγνίδια. Τυχερό παιγνίδι ήταν οι κύβοι στην αρχαιότητα και συνεπώς θα το αποδίδαμε: δολιότης και τέχνασμα. Όταν πάω να παίξω ένα τυχερό παιγνίδι, μετέρχομαι βεβαίως την δολιότητα και το τέχνασμα, γιατί εγώ θέλω να κερδίσω και όχι ο άλλος, ο αντίπαλός μου-, ἐν πανουργίᾳ πρὸς τὴν μεθοδείαν τῆς πλάνης». «Με πανουργία ως προς την μεθοδείαν της πλάνης». Μέθοδος, λοιπόν, είναι η πλάνη. Και ξέρετε, βασικά είναι μέθοδος. Υπάρχουν όμως επιμέρους, επιμέρους τρόποι και μέθοδοι, ανάλογα με το τι θέλω να πετύχω, εάν εγώ είμαι εκείνος που πλανώ.

     Οι άνθρωποι που κατέχουν το ψεύδος και θέλουν να το διαδώσουν, επειδή νομίζουν ότι έχουν συμφέρον, οπωσδήποτε θα μετέλθουν την απάτη και την πλάνη. Θα διαδίδουν πράγματα τα οποία δεν είναι έτσι. Μάλιστα, θα λέγαμε, οι «ψυθιρισταί», όπως λέει στο πρώτο κεφάλαιο ο Απόστολος Παύλος, στην προς Ρωμαίους. Οι «ψυθιρισταί». Οι «διαδοσίαι». Αφήνουν σκοπίμως να διαδίδονται διάφορες διαδόσεις τέτοιες, όπως ακριβώς θα λέγαμε, το Πυροβολικό σε μία μάχη ξεκαθαρίζει τις γραμμές του εχθρού, για να ορμήσει εκεί μετά ο στρατός.

     Έτσι η πλάνη, σαν αποτέλεσμα της απάτης, υπάρχει, δυστυχώς, σε όλους τους τομείς της ζωής. Εκεί όμως που πολύ ενδιαφέρει, πάρα πολύ, γιατί, αν κάποιος με απατήσει και μου πάρει χρήματα, ε, κακό είναι βεβαίως, αλλά δεν είναι τέλος πάντων το μέγιστον κακόν. Αλλά κυρίως σε θέματα σωτηρίας. Και μάλιστα όταν αναφέρεται στην γνώση και την λατρεία του Θεού. Ακούστε τι γράφει το Δευτερονόμιον: «Ἐὰν δὲ παρακαλέσῃ σε ὁ ἀδελφός σου -εδώ «ἀδελφός», τόσο ο κατά σάρκα αδελφός, όσο και ο συμπατριώτης. Γιατί οι Εβραίοι ελέγοντο «αδελφοί». Ο κατά σάρκα αδελφός ή ο συμπατριώτης-  ἢ ὁ υἱός σου(:ο γιος σου) –εδώ κατά σάρκα σαφώς-  ἢ ἡ θυγάτηρ σου ἢ ἡ γυνή σου(;η γυναίκα σου, που είναι δίπλα σου)  ἢ φίλος ἴσος τῇ ψυχῇ σου (:ή  φίλος σου, που είναι ισόψυχος· έλθει, λέγει) λάθρα λέγων -αυτό το «λάθρα», λαθραίως, πονηρά-· βαδίσωμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις(: «Πάμε να λατρεύσομε άλλους θεούς. Όχι ο Κύριος του Ισραήλ. Όχι σ’ Αυτόν. Όχι. Θα σου πω εγώ. Πάμε και θα δεις»), οὓς οὐκ ᾔδεις(:που δεν τους εγνώριζες) σὺ καὶ οἱ πατέρες σου(:άγνωστες θεότητες σε σένα και τους πατέρες σου, προγόνους σου), οὐ συνθελήσεις αὐτῷ(:δεν θα θελήσεις μαζί του να κάνεις αυτό) καὶ οὐκ εἰσακούσῃ αὐτοῦ(:δεν θα τον ακούσεις, όποιος και να είναι)».  Είναι στο Δευτερονόμιο,  αγαπητοί μου, στο 13ο κεφάλαιο.

    Πρέπει να μάθομε να στεκόμαστε πάνω από συγγένειες και πάνω από φιλίες, όταν είναι κάτι που προσβάλλει τον Θεό. Κατά το: «Ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα ἢ υἱὸν ἢ θυγατέρα ὑπὲρ ἐμὲ(:πιο πάνω από μένα) οὐκ ἔστι μου ἄξιος». Σε θέματα τέτοια, οι συγγένειες και οι φιλίες πρέπει να πηγαίνουνε στην άκρη. Και μάλιστα να επιτιμώνται. Θα σας κάνει εντύπωση. Θα σας το πω όμως. Αν το διαβάσετε, πάτε εκεί που σας είπα, θα σας καταπλήξει. «Μη διστάσεις –λέγει- να πας να παραδώσεις στις αρχές αυτόν που θέλει να σε παρασύρει· είτε είναι γιος σου ή θυγατέρα σου ή φίλος σου». Και προεβλέπετο δε εις αυτόν ποινή θανάτου! Αυτή η θέσις είναι προοίμιον, στην Παλαιά Διαθήκη, της θέσεως: «Ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα … οὐκ ἔστι μου ἄξιος».  «Κι αν», λέει, «δεν μισήσεις τον πατέρα σου…». Ποιος το λέει; Ο Χριστός! «Εάν δεν μισήσεις τον πατέρα σου και την μητέρα σου -ακούτε;- και μάλιστα με τέλειον μίσος, δεν μου είσαι άξιος». Τι μίσος είναι αυτό; Δεν μπορείς πατέρα μου, μάνα μου, αδελφέ μου, να σταθείς πιο πάνω από εκείνο που λατρεύω, εκεί που είμαι αφιερωμένος; Δεν μπορείς να με παρασύρεις. Όποιος και να είσαι. Το είδατε;

     Και ποιοι είναι αυτοί οι αλλότριοι θεοί που κινδυνεύεις, βέβαια, να λατρεύσεις πλανώμενος; Είναι κατ’ αρχάς ο «θεός» Μ.Α.Τ.Σ.  Ο Μέγας Αρχιτέκτων Του Σύμπαντος. Ποιος; Ο «θεός» των Μασόνων.  Ποιος είναι; Είναι αγαπητοί μου, ο ήλιος. Είναι η κτίσις. Είναι ο πανθεϊσμός. Απρόσωπος ο πανθεϊσμός. Προσέξτε· απρόσωπος. Α-συνείδητος. Έχει ο ήλιος πρόσωπον; Έχει ο ήλιος συνείδησιν; Αν είναι δυνατόν. Αλλά τι; «Επειδή με ζωογονεί, με τρέφει κ.λπ. κ.λπ. είναι ο θεός μου». Και όλα τα παρακλάδια του Μασονισμού. Είναι οι ανατολικές θρησκείες· που είναι κατά κανόνα, κατά κανόνα ενδοκοσμικές, δηλαδή ειδωλολατρικές και που αρχίζουν,ξέρετε, πολύ αθώα. Ξέρετε πόσα τέτοια κέντρα υπάρχουν; Που μαθαίνουν εκεί την Γιόγκα, Καράτε κ.λπ.

    Ή κάποιες διαιτητικές, που περισσότερο αυτή η διαιτητική των ανατολικών θρησκειών οφείλεται όχι σε κάποια δίαιτα για να αδυνατίσω ή να μην πάθω καρκίνο ή να μην πάθω αρρώστιες, μένοντας σε μία χορτοφαγία, επί παραδείγματι. Αλλά σε δυαρχικούς λόγους παρά διαιτητικούς. Γιατί θεωρείται στον πανθεϊσμό ότι… όπως και στον αρχαίο Μανιχαϊσμόν; «Το σύκο», λέγει, «έχει ζωή! Έχει ψυχή. Αν το φας το σύκο από την συκιά, το κόψεις, έκανες φόνο!». Σας κάνουν εντύπωση αυτά; Αν διαβάζατε εκκλησιαστική Ιστορία, θα βρίσκατε τόσα τέτοια και τέτοια… «Άστο να πέσει από τη συκιά, να πεθάνει και τότε μπορείς να το φας». Οι λόγοι είναι δυαρχικοί. Είναι ο θεός του καλού και ο θεός του κακού. Ο θεός δημιουργός είναι ο θεός του κακού. Το πιστεύει μέχρι σήμερα ο Μασονισμός. Αν δείτε μία προσευχή που έχουν στρεφόμενοι προς τον Θεόν Δημιουργόν, το τι του λέγουν..Και ξέρετε ποιος υποτίθεται ότι είναι αυτός; Ότι είναι ο Θεός του Ισραήλ. Δεν ξέρουν τι κάνουν, τι λένε, είναι κάτι φοβερό δηλαδή. Δεν έχομε χρόνο πιο πολλά να πούμε.

      Ακόμα είναι και η αίρεσις· που είναι μία πλάνη. Αυτή πλανά ομοίως. Γράφει ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος: «Ἀδελφοί, ἐάν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας» κ.τ.λ. κ.τ.λ. που δείχνει τι; Την δυνατότητα πλάνης από την αλήθειαν του Χριστού. «Εάν», λέει, «κανείς από σας πλανηθεί». Αυτήν την πλάνη την φοβείται ο Ευαγγελιστής Ιωάννης και γράφει εις την δευτέρα του επιστολή: «Εἴ τις ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς(:Όποιος σας πλησιάσει, στο σπίτι σας κ.λπ.)  καὶ ταύτην τὴν διδαχὴν οὐ φέρει-Ποια διδαχή; Αυτή που εμείς σας παραδώσαμε-, μὴ λαμβάνετε αὐτὸν εἰς οἰκίαν, καὶ χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε». «Μην τον παίρνετε στο σπίτι σας, μην τον φιλοξενείτε και καλημέρα δεν θα του πείτε». Πολλοί έχουν το επιχείρημα το ανόητο, το ανόητο…: «Μα η καλημέρα είναι του Θεού…». Δεν μου λες, αν σου προσέβαλε κάποιος άνθρωπος την γυναίκα σου, θα του λες «καλημέρα»; Ας αφήσομε τις υποκρισίες λοιπόν. Υπάρχει και η καλημέρα του σατανά. Το ακούσατε; Ας το υποθέσομε έτσι. Αν έπρεπε να γράψομε μια πλατιά διήγηση, την πλάνη των πρωτοπλάστων από τον διάβολο, ήρθε ο διάβολος ως όφις, μιλούσε με ανθρωπίνη φωνή, μην σας κάνει εντύπωση, δεν είναι της ώρας να το εξηγήσομε περισσότερο, ασφαλώς θα τους είπε: «Καλημέρα σας». Αλλά πίσω από εκείνο το «καλημέρα σας» εκρύβετο όλο το κατασκεύασμα της πλάνης.

      Είμεθα πιο πάνω από την αγάπη του Ευαγγελιστού Ιωάννου; Δεν νομίζω. Όταν λέγει: «Καὶ χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε» – σε εκείνον που πάει να σε πλανήσει, μην του λέτε- «Ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἀκούει ἡμῶν(:Όποιος δεν είναι από τον Θεό, δεν μας ακούει). Ἐκ τούτου γινώσκομεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας καὶ τὸ πνεῦμα τῆς πλάνης». Ακούς τι λέγει ο Θεός; Τα ευαγγέλια ακούς τι λένε; Αν πεις: «Το λέει ο Θεός», μάλιστα. Τέλειωσε. Δεν υπάρχει συζήτηση. Εάν δεν ακούς το ευαγγέλιον, τότε λοιπόν να το ξέρεις, υπόκεισαι εις το πνεύμα της πλάνης.

      Σε σχέση με την αίρεσιν, εννοεί ο άγιος Ιωάννης, πρώτον ότι δεν πρέπει να υπάρχει διάλογος. Ανοίχτηκε διάλογος ανάμεσα στον διάβολο και τους πρωτοπλάστους. Όπως και σήμερα… ου… ου… σήμερα, διαρκώς έχομε διαλόγους με τους αιρετικούς, Πού θα φθάσουμε; Πού θα φθάσουμε; Δεν ξέρω. Διάλογοι από δω, διάλογοι από κει. Καταλαβαίνετε όταν λέω «διάλογος» ε; Σε συνέδρια με αιρετικούς… Δεν πρέπει να υπάρχει φιλοξενία στο σπίτι μας. Ποτέ. Ούτε φιλία φυσικά. Κριτήριον τι είναι; Η παράδοσις. Ποια παράδοσις; Η προφορική παράδοση. Και η γραπτή. Αυτό που λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. «Οὐκ ἀκούει ἡμῶν». Αυτός που δεν ακούει εμάς. Σήμερα κατεχωρήθη η Παράδοσις. «Τι λέγει η Εκκλησία; Το λέγει η  Εκκλησία αυτό; Συνεπώς αν το λέγει η Εκκλησία, αυτό θα δεχθώ. Δεν το λέγει η Εκκλησία; Δεν το δέχομαι».

     Σήμερα κορυφαία αίρεσις είναι ο Οικουμενισμός. Αυτό το συνονθύλευμα. Δεν είναι της ώρας πιο πολλά να πω. Και που σαν… -ο Οικουμενισμός- σαν φίδι συμπλέκεται στο σώμα της Εκκλησίας και πλανά πολλούς.

    Είναι ακόμη και οι πόρτες του διαβόλου. Οι πόρτες του διαβόλου. Έχει πόρτες ο διάβολος; Όχι μία. Αν δεν μπορεί να σε μπάσει –με συγχωρείτε για την λέξη «μπάσει»– εισαγάγει, από την μία πόρτα, θα σε βάλει από την άλλη. Ποιες είναι αυτές; Χμμ… Εκεί που τελεσιουργείται το μυστήριο της ανομίας και λατρεύονται «τὰ βαθέα τοῦ σατανᾶ», όπως λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην Αποκάλυψη. Είναι η μαγεία, είναι η μαντεία, η μαντεία σε όλο της το φάσμα, από την χειρομαντεία, από την καφεομαντεία, μέχρι, μέχρι, μέχρι, μέχρι…

    Είναι ο Πνευματισμός. Ακούστε τι γράφει το Δευτερονόμιο πάλι στο 13ο κεφάλαιο:   «Ἐὰν δὲ ἀναστῇ ἐν σοὶ προφήτης ἢ ἐνυπνιαζόμενος τὸ ἐνύπνιον καὶ δῷ σοι σημεῖον ἢ τέρας (:έλθει, λέει, κοντά σου ο ἐνυπνιαστής, ο προφήτης, -ψευδοπροφήτης εννοείται-, «ἐνυπνιαζόμενος», δηλαδή βλέπει όνειρα, βλέπει οράματα, και σου δώσει σημάδι ή θαύμα, μεγάλο θαύμα, «τέρας», τεράστιον) καὶ ἔλθῃ τὸ σημεῖον ἢ τὸ τέρας(:και πραγματοποιηθεί αυτό που σου είπε· προσέξτε αυτό· όταν πηγαίνομε …σε  μάγους και μάγισσες και λέμε…: «Μα βγήκε, το λέει ο Θεός»- «και πραγματοποιηθεί – λέει- αυτό»), ὃ ἐλάλησε πρός σε(:εκείνο που σου είπε)  οὐκ ἀκούσεσθε τῶν λόγων τοῦ προφήτου ἐκείνου(:δεν θα τον ακούσετε) ἢ τοῦ ἐνυπνιαζομένου τὸ ἐνύπνιον ἐκεῖνο(:ή εκείνου που βλέπει ενύπνια και οράματα κ.λπ.), ὅτι πειράζει Κύριος ὁ Θεός σου ὑμᾶς εἰδέναι(:σε δοκιμάζει ο Κύριος να γνωρίσεις συ), εἰ ἀγαπᾶτε τὸν Θεὸν ὑμῶν(:αν Τον αγαπάτε· είναι στην πρώτη εντολή το όλο θέμα) ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς ὑμῶν». Συνεπώς, κάθε επίσκεψή μας εις αυτά τα άντρα του διαβόλου, είναι και μία σπονδή, είναι μία πλάνη, είναι μία αποστασία, είναι μία προδοσία.

      Πλάνη είναι ακόμη και ο κακός τρόπος ζωής· που δεν είναι βέβαια μέσα στον χώρο τον ευαγγελικό. Και κυριοτάτη θέση έχει σήμερα το θέμα της ελευθερίας, το πρόσχημα της ελευθερίας. Η ελευθερία σαν κήρυγμα, γίνεται παγίδα πλάνης και απωλείας πολλών ψυχών. Γράφει ο Απόστολος Πέτρος: «Ὑπέρογκα ματαιότητος φθεγγόμενοι –Λένε: «Α, ξέρεις τι ωραίος που είναι ο ηδονισμός, ξέρεις τι ωραία που είναι τα ναρκωτικά» –δελεάζουσιν -είδατε; Βάζουν δόλωμα- ἐν ἐπιθυμίαις σαρκὸς (:ό,τι αφορά την επιθυμία της σαρκός, όποιας μορφής κι αν είναι) ἀσελγείαις τοὺς ὄντως ἀποφυγόντας(:εκείνοι που πράγματι έχουν αποφύγει)  τοὺς ἐν πλάνῃ ἀναστρεφομένους(:αυτοί έρχονται που αναστρέφονται την πλάνην, έρχονται σε εκείνους που δεν δοκίμασαν την πλάνην),  ἐλευθερίαν αὐτοῖς ἐπαγγελλόμενοι(:υποσχόμενοι ελευθερίαν, ό,τι γίνεται σήμερα στη νεότητά μας, στα σχολειά μας) –«Καημένε, βγες έξω να δεις τι ωραία που είναι η ζωή, τι ωραία που είναι τα ναρκωτικά, τι ωραία που είναι η πορνεία, τι ωραία που είναι αυτά ή εκείνα…!»- αὐτοὶ δοῦλοι ὑπάρχοντες τῆς φθορᾶς -αυτοί οι πλανώντες, κι αυτοί έχουν πλανηθεί φυσικά-· ᾧ γάρ τις ἥττηται, τούτῳ καὶ δεδούλωται(:εκεί που κανείς έχει νικηθεί, εκεί έχει και δουλωθεί)». Είναι η κακοποιημένη ελευθερία, που εν ονόματί της θυσιάζονται τα πάντα.

    Η μόδα, σαν τρόπος του σκέπτεσθαι, όχι η μόδα στα ρούχα μόνο, σαν τρόπος του σκέπτεσθαι και ενεργείν, είναι μία πλάνη. Κοσμικό θέμα. Τα σαρκικά αμαρτήματα είναι μία πλάνη. Θυμίζουν την πόρνη της Αποκαλύψεως. Η ευημερία, ο πλουτισμός, είναι μία πλάνη· γιατί απομακρύνουν από τον Θεό. Το κοσμικό φρόνημα κ.ο.κ. Η διαστροφή της αληθείας. Λυπάμαι, δεν έχω χρόνο πιο πολύ, γιατί πέρασε ο χρόνος, να έλεγα περισσότερα. Και πρόδρομοι της διαστροφής είναι ο διάβολος, οι αρχαίοι σοφισταί στην Ελλάδα, στην Αθήνα, οι φιλόσοφοι, παλαιοί και νεότεροι πλανούν – «Το ΄πε», λέει, «η φιλοσοφία», «ο Κοινωνιολόγος το είπε» κ.ο.κ. Πόσοι νέοι σήμερα πλανώνται! Ή η καινούρια Παιδαγωγική. Πλανώνται ότι θα βρουν τον Παράδεισον σε όλα αυτά και την λύση των προβλημάτων των. Δυστυχώς σκοντάφτουν και πέφτουν στον Άδη.

      Η εσχάτη πλάνη, αγαπητοί μου, είναι ο Αντίχριστος και ο Ψευδοπροφήτης. Γι’αυτό λέγει ο Κύριος: «Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ (:Προσέχετε μη σας πλανήσει κανείς). Πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν». Ξέρετε σήμερα πόσοι εγείρονται και λέγουν: «Εγώ είμαι ο Χριστός». Φερειπείν ο Μουν. Μέχρι βαθμού να παρασύρονται και καθηγηταί Πανεπιστημίου της Θεολογικής Σχολής των Πανεπιστημίων μας. Το φαντάζεστε; Για να δείτε τι σημαίνει πλάνη.

    Πάντως, κατά κανόνα, αυτός που πλανά, πλανάται. Αγαπητοί, ο Κύριος είπε: «Τυφλὸς δὲ τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον(:στον λάκκο) πεσοῦνται». Και θέλει να πει ότι και ο πλανών και ο πλανώμενος, «προκόψουσιν», που λέγει ο Παύλος, «ἐπὶ τὸ χεῖρον». Θα πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. «Βλέπετε, λοιπόν, μη πλανηθείτε», λέγει ο Κύριος. Κι έτσι, να μείνομε, αγαπητοί μου, απλανείς εις την πίστιν. «Απλανής» μένει ο ταπεινός άνθρωπος. Εδραίοι στον πνευματικό μας βίο. Προσανατολισμένοι στον Θεανθρώπινον Πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Και τότε θα έχομε αποφύγει το πνεύμα της πλάνης, που μαστίζει αυτή την στιγμή την Οικουμένη. Κάθε πλάνης. Κάθε πλάνης. Και ο Κύριος της Αληθείας θα μας φανερώσει το πρόσωπό Του.

             ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

              μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

          ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

  • Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
  • https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_628.mp3

Πέμπτη 30 Ιανουαρίου 2025

Οἱ Ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες ὥς μέγιστοι Θεολόγοι καί προστάτες τῆς Ἑλληνικῆς παιδεῖας

 

Οἱ Ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες ὥς μέγιστοι Θεολόγοι καί προστάτες τῆς Ἑλληνικῆς παιδεῖας

Υπό Κων/νου Παπαχριστοδούλου πτ. Θεολογίας, Καθηγητού Μουσικής, τέως πρωτοψάλτου του Ιερού μας Ναού

«Χαίροις Ιεραρχών η Τριάς, τής Εκκλησίας τά μεγάλα προπύργια, οι στύλοι τής ευσεβείας, ο τών πιστών εδρασμός, τών αιρετιζόντων η κατάπτωσις, οι ποιμάναντες τόν λαόν, Χριστού θείοις δόγμασι»

Η Εκκλησία μας, μέσα από ένα πλήθος θαυμάσιων ύμνων, αξιοποιεί όλο το μεγαλείο της λόγιας ελληνικής γλώσσας, προσπαθώντας να αποδώσει το μέγεθος και την αξία των τριών ιεραρχών που σήμερα εορτάζουμε. Τον Μέγα Βασίλειο, τον Ιερό Χρυσόστομο και τον Θεολόγο Γρηγόριο. Σπάνια η Εκκλησία δίνει απλόχερα τόσους και τέτοιου είδους χαρακτηρισμούς και επίθετα. Μέγα, έχει ονομάσει μόνο τον άγιο Αντώνιο, τον ασκητή της ερήμου. Ιερό, μόνο τον άγιο Αυγουστίνο ενώ Χρυσόστομο κάνεναν άλλο στην ιστορία της. Επίσης Θεολόγους ονόμασε μόνο άλλους δύο εκτός του αγίου Γρηγορίου. Τον απόστολο Ιωάννη και το Συμεών το νέο Θεολόγο. Οι τρεις όμως ιεράρχες εκτός από μεγάλοι πατέρες, ιεράρχες και άγιοι ονομάζονται και διδάσκαλοι. Η Εκκλησία μας δίδει αυτό τον τίτλο μόνο στους  πατέρες εκείνους που διέπρεψαν και σε συγγραφικό έργο η διάσταση του οποίου είναι αμιγώς διδακτική. 

Και οι τρείς ιεράρχες σημάδεψαν με την παρουσία, το έργο και τις γραφές τους τον 4ο και 5ο αιώνα. Τις απαρχές δηλαδή της  Εκκλησιαστικής ιστορίας. Με όχημα την πλούσια ελληνική τους παιδεία και οδηγό το άγιο Πνεύμα μπόρεσαν να θεμελιώσουν την πίστη και την ορθή και σώζουσα χριστιανική διδασκαλία. Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος του έργου τους πρέπει να ταξιδέψει νοερά στις ταραγμένες εκείνες εποχές. Η Εκκλησία ταράζεται από αιρετικούς. Αμφισβητείται ο Τριαδικός Θεός, η σάρκωση του Υιού και Λόγου, η ύπαρξη του Αγίου Πνεύματος ως τρίτου προσώπου της Αγίας Τριάδος. Οι πατέρες της Εκκλησίας καλούνται να δογματίσουν, να μιλήσουν στο λαό για την ορθή πίστη, να οριοθετήσουν και να περιχαρακώσουν την διδασκαλία της Εκκλησίας. Πολλές φορές οι σημερινοί άνθρωποι αδυνατούν να καταλάβουν τον αγώνα αυτό τον πατέρων. Δίνουν αρνητική σημασία στη λέξη δόγμα και θεωρούν την πίστη στα δόγματα της Εκκλησίας δυναστεία της ανθρώπινης ελευθερίας. Δεν είναι δυνατό να κατανοήσουν γιατί πατέρες όπως οι τρείς ιεράρχες μπορεί να έδιναν και το αίμα τους για μία λέξη. Ακόμη και για ένα γράμμα. Για το ότι ο Υιός πρέπει να είναι «ομοούσιος» και όχι «ομοιούσιος» με τον Πατέρα.

Ο απόλυτος και αντικειμενικός σκοπός των πατέρων, όταν δίδουν τη σωστή ερμηνεία του δόγματος, είναι ένας και μοναδικός. Η σωτηρία του ανθρώπου. Έχει πολύ μεγάλη σημασία για τη σωτηρία μας αλλά και για την ζωή μας εν γένει, για τις σχέσεις μας με το Θεό αλλά και τους συνανθρώπους μας, αν πιστεύουμε σε Θεό που είναι μονάδα ή σε Θεό Τριαδικό. Σε Θεό πρόσωπο ή σε Θεό με την αφηρημένη σημασία που του δίνουν οι σημερινοί άνθρωποι. Η πίστη στο σωστό δόγμα για τους πατέρες, αποτελεί το διαβατήριο για τη σωτηρία. Γι’ αυτό αγωνίστηκαν για την ορθή διατύπωση και την ορθή εφαρμογή του.

Μέσα στο πλήθος των έργων τους οι τρείς Ιεράρχες απαντούν σε κάθε θέμα που μπορεί να απασχολήσει τον άνθρωπο. Πρώτα απ’ όλα επιδίδονται στην ερμηνεία των Γραφών. Τεράστιο το έργο του ιερού Χρυσοστόμου. Ερμηνεύει σχεδόν όλες τις επιστολές του Παύλου. Καταπληκτικές είναι οι ομιλίες του Μεγάλου Βασιλείου στην εξαήμερο δημιουργία του κόσμου αλλά και στους ψαλμούς του Δαβίδ. Είναι γεγονός ότι πολλές φορές οι μεγαλύτερες αιρέσεις και κακοδοξίες ξεκίνησαν μέσα από την παρερμηνεία των Γραφών. Το πλέον διαδεδομένο βιβλίο στον κόσμο μπορεί να είναι η Αγία Γραφή, είναι όμως και το πλέον ταλαιπωρημένο. Οι τρείς ιεράρχες έθεσαν ως πρωταρχικό τους μέλημα την ερμηνεία των Γραφών προκειμένου να δώσουν στους ανθρώπους το σωστό κανόνα για την ανάγνωση των ιερών κειμένων. Οι ερμηνείες τους θεωρούνται αυθεντικές και αγιοπνευματικές. Όταν λέμε ότι τη Γραφή την ερμηνεύει η Εκκλησία εννοούμε ότι η Εκκλησία αποδέχτηκε την ερμηνεία των πατέρων ως αποκλειστική και μοναδική. Σήμερα ακούμε πολλούς νεοπροτεστάντες, πεντηκοστιανούς κ.α. να λένε ότι ερμηνεύουν τη γραφή. Ο καθένας με ένα διαφορετικό τρόπο. Έτσι έχουμε χιλιάδες ομάδες που θέλουν να ονομάζουν τον εαυτό τους «εκκλησία». Η καθεμιά με διαφορετική διδασκαλία. Επικαλούνται μάλιστα και το Άγιο Πνεύμα στη διαδικασία της ερμηνείας. Αλλά το Άγιο Πνεύμα που καθοδηγεί τους πατέρες της Εκκλησίας είναι πνεύμα ενότητας. Γι’ αυτό όλοι οι πατέρες συμφωνούν στην ερμηνεία και παραδίδουν μία και μοναδική αλήθεια. Την αλήθεια που σώζει.

Εκτός από την οριοθέτηση της πίστης έναντι των αιρετικών, οι τρεις ιεράρχες, με προεξάρχοντα τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο, προσπάθησαν να αντικρούσουν τις εθνικές και προχριστιανικές δοξασίες. Αξίζει να αναφέρουμε ότι και οι τρεις είχαν κάνει λαμπρές σπουδές της λεγομένης «θύραθεν», κοσμικής δηλαδή παιδείας. Ο Μέγας Βασίλειος σπούδασε φιλοσοφία, ρητορική, νομικά, ιατρική, αστρονομία, γεωμετρία. Ο Ιερός Χρυσόστομος φιλοσοφία, ρητορική, νομικά και ο Άγιος Γρηγόριος  φιλοσοφία, ποίηση και ρητορική. Γι’ αυτό  εορτάζουμε και τους τρεις ως προστάτες των γραμμάτων και της παιδείας. Αυτή λοιπόν η γνώση, τους έδινε το δικαίωμα να ασκήσουν κριτική σε κάθε τι που παρέπεμπε στο ειδωλολατρικό παρελθόν.  Στα έργα και τη σκέψη τους δε, περιέχεται η πλήρη σύζευξη του χριστιανισμού και του ελληνισμού. Η ελληνική γλώσσα και η αρχαία φιλοσοφική σκέψη χρησιμοποιήθηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε να εκφραστούν με την μέγιστη ακρίβεια οι αλήθειες της πίστεώς μας. Δύσκολες έννοιες όπως Τριαδικότητα, ομοούσιο,  φύση, πρόσωπο χρησιμοποιούνται από τους πατέρες και όπου χρειάζεται δίδεται καινούριο νόημα. Είναι χαρακτηριστική η φράση ότι οι πατέρες «καινοτομούν τα ονόματα», δίνουν δηλαδή νέο περιεχόμενο στις λέξεις προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις νέες αλήθειες της πίστεως. Από την ελληνική σοφία κρατούν κάθε τι πολύτιμο και ωφέλιμο απορρίπτοντας  την ανθρωποκεντρική ειδωλολατρική  προσέγγιση του κόσμου και του θείου. Έτσι η ελληνική σκέψη και ο ελληνικός λόγος παίρνουν νέα διάσταση και εμβαπτίζονται μέσα στην Εκκλησία.

Είναι μάλιστα άξιο λόγου το ότι στις μέρες μας, μέσα στη συχνά ανερμάτιστη σκέψη του καιρού μας, ορισμένοι επιζητούν την αναθεώρηση του σχήματος Ελληνισμός-Χριστιανισμός. Ζητούν επιστροφή δήθεν στις αξίες του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και της αρχαίας ελληνική θρησκείας. Στην ουσία οδηγούνται σε ένα γραφικό «νεοπαγανισμό», μια νέα μορφή  ειδωλολατρίας. Ορισμένες εκδηλώσεις που βλέπουμε γύρω μας, κυρίως από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αποτελούν ένα μείγμα κακής πληροφόρησης  και ελλιπούς γνώσης του παρελθόντος, αρρωστημένης προγονολατρείας και κακώς εννοούμενης επιστροφής στις ρίζες. Φτάνουν μάλιστα κάποιες ακραίες φωνές να κραυγάζουν ότι ο ελληνικός πολιτισμός καταστράφηκε από τη στιγμή που στην Ελλάδα έφτασε ο χριστιανισμός. Επιζητούν, οι σύγχρονοι αυτοί «δωδεκαθεϊστές»  να ανατρέψουν το θεωρητικό σχήμα των τριών ιεραρχών, το οποίο έχει ωστόσο καθαγιαστεί από χρήση και άσκηση δύo χιλιάδων ετών, περίπου, και το οποίο έχει οδηγήσει την ανθρώπινη διανόηση σε κορυφαίες στιγμές, και τον ανθρώπινο πολιτισμό σε μοναδικά φιλοσοφικά και επιστημονικά επιτεύγματα. Άλλωστε οι τρεις ιεράρχες ποτέ δεν απέρριψαν το αρχαιοελληνικό πνεύμα αφού όπως προείπαμε μετείχαν της ελληνικής παιδείας. Φυσικά δεν ήταν δυνατόν να δεχθούν την αρχαιοελληνική θρησκευτικότητα η οποία βρίσκονταν σε πλήρη αντίθεση με τις αλήθειες του χριστιανισμού. Όσον αφορά τη σύγκριση που ατυχώς γίνεται από κάποιους, μεταξύ των ελλήνων φιλοσόφων και των τριών ιεραρχών αρκεί η άποψη του μεγάλου ιστορικού Παπαρηγόπουλου ο οποίος θαυμάσια υπογραμμίζει: «οι Βασίλειοι, οι Γρηγόριοι και οι Χρυσόστομοι υπερέβαλον κατά την ευγλωττίαν και την επιστήμην άπαντας τους έτι σωζομένους εθνικούς σοφιστάς και αυτούς τους μέχρι Πλουτάρχου προκατόχους αυτών, αποτελέσαντες εποχήν λόγου νέαν, μεγάλην και ένδοξον διά το ανθρώπινον γένος».  Αρκεί να αναφέρουμε ότι μόνο  ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος έγραψε 19.000 προσωδιακούς στίχους  βάσει των μέτρων του Ομήρου και του Ησιόδου. Απέδωσε δηλαδή σε μορφή αρχαιοελληνικής ποίησης όλο σχεδόν το θεολογικό του έργο.

Ο Μέγας Βασίλειος προτρέπει τους χριστιανούς να σέβονται τα έργα των  «έξωθεν συγγραφέων». Φρονούσε ότι οι νέοι πρέπει να μελετούν όλα εκείνα τα κείμενα τα οποία βοηθούν στην ηθική εξύψωση, και ιδίως την ποίηση του Ομήρου. Μέσα λοιπόν σε μία εποχή που η αρχαιότητα θεωρούνταν ειδωλολατρική και τα αρχαία γράμματα ρίπτονταν στον «κάλαθο των αχρήστων», ο Μέγας Βασίλειος άντλησε από την αρχαία σοφία άπειρα παραδείγματα, χρήσιμα για την αγωγή των παιδιών. Προχώρησε όμως και πέρα από αυτό. Κατέθεσε συγκεκριμένες και ρηξικέλευθες προτάσεις για το που πρέπει να χτιστούν σχολεία, για το πώς πρέπει να λειτουργούν Αυτά, για το τι πρέπει να διδάσκεται εκεί, ώστε οι νέοι να αντλούν τη μεγαλύτερη δυνατή ωφέλεια. Αυτή η αγωνία και η σπουδή του Μεγάλου Βασιλείου φαίνεται με τον καλύτερο τρόπο στην πραγματεία του με τίτλο: «προς τους νέους, όπως αν εξ ελληνικών ωφελοίντο λόγους». Είναι ένα έργο σε μορφή επιστολής και απευθύνεται στους ανεψιούς του οι οποίοι σπούδαζαν σε εθνικές φιλοσοφικές σχολές.

Την αξία της Παιδείας και της Αγωγής εξαίρει και ο ιερός Χρυσόστομος σε ειδική μελέτη του «περί κενοδοξίας και όπως δει τους γονέας ανατρέφειν τα τέκνα».  Οι απόψεις του θα έβρισκαν σύμφωνους πολλούς από εμάς που ασχολούμαστε ενεργά με την παιδεία για την οποία λέει ότι «της τέχνης ταύτης ουκ έστιν άλλη μείζων».

Οι τρείς πατέρες δεν μιλούν όμως στα έργα τους μόνο για τους μαθητές αλλά νουθετούν και τους διδασκάλους. Άξιος του ονόματός του, κατά τον Χρυσόστομο, είναι ο διδάσκαλος όταν ως μόνη του χαρά και ικανοποίηση θεωρεί την πρόοδο των μαθητών του. Κατά τον Μεγάλο Βασίλειο, «ευφραίνουσι μαθηταί διδασκάλους προς αύξησιν επιδόντες». Μόνο όταν ο διδάσκων είναι άψογος θα έχει το θάρος να επιτιμά τους μαθητές του. Χρήσιμο είναι κατά τον Χρυσόστομο, να είναι προσυνής. Κατά τον Γρηγόριο, «παιδαγωγικόν είναι το μικρόν τι συγχωρεί». Δεν πρέπει πάντοτε όμως ο διδάσκαλος να δυκνύει επιείκεια, προσθέτει ο Χρισόστομος αλλά και αυστηρότητα.

Όπως είναι καταφανές οι τρείς ιεράρχες είχαν αγωνία για τη σωστή παίδευση των νέων. Αγωνία που υπάρχει διάχυτη μέσα σε όλο το έργο τους. Η μετοχή τους αυτή στην ελληνική παιδεία αλλά και η σύζευξη που πέτυχαν μεταξύ ελληνισμού και χριστιανισμού είναι και ο σπουδαιότερος λόγος για τον οποίο η εκκλησία μας  τους έθεσε προστάτες της παιδείας και θέσπισε τον κοινό εορτασμό τους γι’ αυτό το λόγο.

Οι τρεις Ιεράρχες όμως δεν υπήρξαν απλώς διδάσκαλοι ή παιδαγωγοί ή καθοδηγητές. Υπήρξαν πρωτίστως και κυρίως άνθρωποι, οι οποίοι επόνεσαν βαθειά τον άνθρωπο. Ταυτόχρονα έζησαν το Θεό όχι σαν αφηρημένη ιδέα. Πυρακτώθηκαν ολόκληροι από το υπερφυές μυστήριο. Πλημμύρισαν από το θείο. Αυτή η βαθύτατη βίωση του θείου και του ανθρωπίνου είναι το μυστικό τους. Ο πολύ μεγάλος σύγχρονος θεολόγος π.Γεώργιος Μεταληνός συνηθίζει να λέει ότι οι πνευματοφόροι πατέρες και οι άγιοι ασκητές της Εκκλησίας μας αισθάνονται μέσα τους την παρουσία του Αγίου Πνεύματος όπως η έγκυος γυναίκα συναισθάνεται την παρουσία του εμβρύου. Οι Πατέρες κυοφορούν ουσιαστικά το Άγιο Πνεύμα. Πρόκειται για μια θαυμαστή σύζευξη ουρανού και γής που τελείται μυστηριακά εντός τους. Αυτό το μυστήριο δίδεται ως δώρο στον άνθρωπο με απώτερο σκοπό τη σωτηρία του. Η ρήση του Κυρίου Ιησού Χριστού ότι μετά την Ανάληψή του θα έλθει το Πνεύμα το Άγιον και θα οδηγήσει την Εκκλησία του, δηλαδή τον άνθρωπο «εις πάσαν την αλήθειαν» βρίσκει την εκπλήρωσή της στα πρόσωπα των πατέρων, και δή των τριών Ιεραρχών

«Επεφάνη η χάρις τού Θεού πάσιν ανθρώποις, παιδεύουσα ημάς διά τών Διδασκάλων, τά ήθη κοσμηθέντας, τούς τρόπους βελτιωθέντας, θεογνωσίας αίγλη, τόν νούν περιλαμφθήναι» Σε αυτά τα λόγια ο υμνογράφος συνοψίζει όλο το έργο της θείας οικονομίας όπως αυτό συντελείται στα πρόσωπα των τριών μεγάλων Ιεραρχών. «Η χάρις του Θεού φανερώθηκε σε όλους τους ανθρώπους, εκπαιδεύοντάς μας και αυξάνοντας την προκοπή μας  με τη βοήθεια των τριών Ιεραρχών και διδασκάλων. Πως γίνεται αυτό; Βελτιώνοντας τους τρόπους και τη συμπεριφορά μας απέναντι στο Θεό και τον άνθρωπο και γεμίζοντας το νού μας, την καρδιά και την ύπαρξή μας με την αίγλη, τη δόξα της Θεογνωσίας η οποία είναι και ο απώτερος σκοπός της ύπαρξης του ανθρώπου.

Είθε το έργο, το ήθος και η αγιότητα των τριών μεγάλων ιεραρχών και διδασκάλων Μεγάλου Βασιλείου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου και Γρηγορίου του θεολόγου να αποτελέσουν παράδειγμα μίμησης μαθητών και διδασκάλων. Χρυσός δε κανόνας στην πορεία μας να γίνει το σύνθημα του Γρηγορίου όπως το εφάρμοζαν και οι τρείς πατέρες: 

«Σοφισθήναι και ούτω σοφίσαι
γενέσθε φως και φωτίσαι
εγγίσαι Θεώ και προσαγαγείν άλλους
αγιασθήναι και αγιάσαι»
 
Ομιλία εις την εορτήν των τριών Ιεραρχών
(Εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό μας την 30ή Ιανουαρίου 2016)

https://www.profitisilias.gr/enoria/index.php/eortologio/2010-09-20-05-05-20/702-o-agioi-treis-ierarxes-os-megistoi-theologoi-kai-prostates-tis-ellinikis-paideias

Τετάρτη 29 Ιανουαρίου 2025

Άγιος Νεομάρτυς Δημήτριος ο Χιοπολίτης

 


ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ο ΧΙΟΠΟΛΙΤΗΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

Μια πλειάδα Νεομαρτύρων είχε εξισλαμισθεί με το ζόρι και κατόπιν επιστρέφοντες στην πίστη του Χριστού, υπέστησαν το μαρτύριο. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και ο άγιος Νεομάρτυς Δημήτριος ο Χιοπολίτης.

Γεννήθηκε στη Χίο, στη συνοικία Παλαιόκαστρο, στα τέλη του 18ου αιώνα από γονείς φτωχούς και απλοϊκούς, αλλά όμως με στερεή ευσέβεια και πίστη στο Θεό. Όταν μεγάλωσε μετέβη με τον μεγαλύτερο αδελφό του Ζαννή στην Κωνσταντινούπολη προς αναζήτηση εργασίας, διότι η ζωή στο άγονο νησί ήταν δύσκολη. Προσλήφτηκαν σε κάποια επιχείρηση ως κλητήρες. Μετά από καιρό ο αδελφός του παντρεύτηκε και αργότερα αρραβωνιάστηκε και ο Δημήτριος μια νέα από το Σταυροδρόμι της Πόλης. Επειδή όμως δεν πήρε τη συγκατάθεση του αδελφού του και του αφεντικού του, εκδιώχτηκε από το σπίτι και την εργασία του.

Το γεγονός αυτό λύπησε ιδιαίτερα το Δημήτριο και τον έριξε σε απελπισία, διότι δεν είχε καθόλου χρήματα να ζήσει. Αλλά μέσα στη λύπη και την απόγνωσή του θυμήθηκε ότι κάποιος επιφανής και πλούσιος τούρκος του όφειλε κάποια χρήματα, από παλιά δούλεψή του σ’ αυτόν. Πήγε λοιπόν να του τα ζητήσει, μη γνωρίζοντας την τραγωδία που τον περίμενε. Την καλοστημένη παγίδα που του είχε στήσει ο διάβολος. 

Όταν έφτασε στο αρχοντικό του τούρκου, ο ίδιος έλειπε και του άνοιξε η κόρη του, μια έκφυλη νέα. Μόλις αντίκρισε το Δημήτριο, ο οποίος ήταν τότε είκοσι δύο ετών και ασυνήθιστα όμορφος, κυριεύτηκε από σφοδρό ερωτικό πόθο γι’ αυτόν. Τον καλοδέχτηκε, τον οδήγησε στο σαλόνι του σπιτιού και τον φίλεψε καφέ και γλυκίσματα και καπνό. Του είπε να περιμένει τον πατέρα της, προκειμένου να του δώσει τα χρωστούμενα. Μετά από λίγο δεν έχασε καιρό και του επιτέθηκε με ανήθικες προθέσεις. Εκείνος σάστισε και την απώθησε. Τότε εκείνη τον προειδοποίησε πως αν δεν ενέδιδε στις πορνικές ορέξεις της θα τον κατηγορούσε ότι της επιτέθηκε εκείνος και τότε το μόνο που θα τον έσωζε ήταν ο εξισλαμισμός, διαφορετικά ο θάνατος. Ο Δημήτριος δυστυχώς ενέδωσε και διέπραξε την αμαρτία, χωρίς να το θέλει ο ίδιος, αλλά για να γλυτώσει τη ζωή του, όπως έγραψε αργότερα στους δικούς του. Αλλά και δεύτερη δυστυχία τον βρήκε, η τουρκοπούλα δεν του επέτρεπε πια να φύγει από το σπίτι και έβαλε φρουρούς να τον φυλάγουν, για να συνηθίσει στη νέα του ζωή.  

Πόνος και θλίψη κυρίευσαν την ψυχή του. Κάθε μέρα και περισσότερο συνειδητοποιούσε το μεγάλο κρίμα που έβαλε στο κεφάλι του. Προσπάθησε αρκετές φορές να το σκάσει αλλά δεν τα κατάφερε.

Πέρασαν δύο εφιαλτικοί μήνες στο τούρκικο αρχοντικό. Προσευχόταν μυστικά και παρακαλούσε το Θεό να τον απαλλάξει από αυτό το μαρτύριο. Κάποιο βράδυ, στην περίοδο του ραμαζανίου και ενώ όλοι στο σπίτι κοιμούνταν βαθιά, από το πολύ φαγητό και ποτό, έκαμε το σημείο του σταυρού και κατόρθωσε να ξεφύγει. Έτρεξε στη συνοικία του Σταυροδρομίου στο σπίτι ενός φίλου του Χριστιανού, τον οποίο παρακάλεσε να τον κρύψει. Εκείνος τον δέχτηκε και τον έκρυψε. Ο Δημήτριος κλεισμένος στο απόμερο δωμάτιό του έκλαιγε απαρηγόρητα μέρα και νύχτα. Θρήνοι και κοπετοί ακουγόταν σε όλο το σπίτι. Ξερίζωνε τα μαλλιά του και ξέσχιζε τα μάγουλά του από τους θρήνους του και το κακό που τον βρήκε, Κάκιωνε τον εαυτό του, που δεν αντιστάθηκε στην έκφυλη τουρκοπούλα. Παρακάλεσε το φίλο του να έρθει πνευματικός στο σπίτι για να εξομολογηθεί το μεγάλο κρίμα του. Εξομολογήθηκε με αστείρευτα δάκρια, μετανιώνοντας πικρά για την διπλή αμαρτία του, την πορνεία και την αποστασία.

Η εξομολόγηση απάλυνε τον πόνο του και γαλήνεψε την ψυχή του. Είχε πάρει την απόφαση να μαρτυρήσει, προκειμένου να ξεπλύνει το ανόμημά του. Έστειλε μήνυμα στον αδελφό του να συμφιλιωθεί μαζί του και έστειλε γράμμα στους γονείς του, στο οποίο τους εξηγούσε την πρόθεσή του να ομολογήσει το Χριστό, κάτι που δεν έκαμε όταν έπρεπε. Τους ζητούσε να τον συγχωρήσουν για τις ανάρμοστες πράξεις του και να μη λυπηθούν, αλλά να χαρούν για την απόφασή του να μαρτυρήσει για το Χριστό. Να του δώσουν την ευχή τους να μη δειλιάσει στα βασανιστήρια που τον περίμεναν. Το γράμμα το έδωσε στον πνευματικό του να το στείλει εκείνος στους γονείς του, συμπληρώνοντας το μαρτυρικό του τέλος. 

Κατόπιν άρχισε μια σκληρή προετοιμασία, με αδιάκοπη προσευχή, νηστεία με ελάχιστο ψωμί και νερό,  αμέτρητε μετάνοιες, αγρυπνία και ανάγνωση ψυχωφελών βιβλίων. Δεν άργησε να αξιωθεί θείων οπτασιών και αποκαλύψεων, τις οποίες διηγούνταν στον πνευματικό του. Εκείνος προσπάθησε να τον αποτρέψει από το μαρτύριο, λέγοντάς του πως υπήρξε κίνδυνος να δειλιάσει από τους αφόρητους πόνους και πως υπάρχουν και άλλοι τρόποι σωτηρίας. Τον συμβούλεψε να φύγει μακριά και να ζήσει εν μετανοία. 

Αλλά ο Δημήτριος παρέμεινε αμετάπειστος. Τότε ο ιερέας του διάβασε τις κανονισμένες ευχές, τον έχρισε με άγιο Μύρο, τον κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων και του έδωσε την ευχή του.

Την άλλη ημέρα βγήκε από την κρυψώνα του και κατευθύνθηκε στον Καϊμακάμη (αστυνομικό διευθυντή) της Πόλης. Παρουσιάστηκε μπροστά του και με θάρρος  του είπε: «Άρχοντά μου, γνωρίζετε ότι εγώ ήμουν Χριστιανός αλλά με πίεσαν και με ανάγκασαν να δεχθώ την μιαρή και καταφρονημένη θρησκεία σας. Όμως εγώ ήμουν και είμαι Χριστιανός και Χριστιανός θέλω να πεθάνω. Γι’ αυτό ήρθα εδώ για να ομολογήσω μπροστά σου πως έκανα λάθος και να κηρύξω την αλήθεια της αγίας πίστεώς μου. Έκανα λοιπόν μεγάλο λάθος, το ομολογώ. Μία είναι η πίστη , των ευσεβών και ορθοδόξων Χριστιανών». Την ίδια στιγμή πέταξε το κάλυμμα της κεφαλής του, το οποίο φορούσαν οι μουσουλμάνοι. Όποιος το έβγαζε δημόσια σήμαινε την άρνηση του Ισλάμ.

Ο Καϊμακάμης συγκράτησε το θυμό του, πήρε το φέσι και του το έδωσε, τάζοντας αξιώματα και χρήματα αν το φορούσε και γινόταν μουσουλμάνος. Αλλά ο Δημήτριος δεν του έδινε σημασία. Μετά από αυτό έδωσε διαταγή να τον κλείσουν στην πιο σκοτεινή και υγρή φυλακή, δένοντάς του τα πόδια με αλυσίδες και το λαιμό με το βασανιστικό ξύλο. Αλλά ο άγιος και πάλι δεν δείλιασε, αλλά χαιρόταν και περίμενε με ανυπομονησία το μαρτύριο.   Την άλλη μέρα τον οδήγησαν ξανά στον Καϊμακάμη για μια ύστερη προσπάθεια να πεισθεί να αλλαξοπιστήσει. Όμως εκείνος έμεινε απαθής μπροστά στις δελεαστικές προτάσεις και τις φοβέρες τους.

Εκείνη την ημέρα συνέβη πέθανε αιφνιδίως ο Καϊμακάμης και τη θέση του πήρε άλλος πιο αυστηρός και φανατικός Καϊμακάμης, ο οποίος πίεζε ασφυκτικά το Δημήτριο να αλλάξει γνώμη. Επειδή όμως είδε την αδιαλλαξία του, τον παρέδωσε στους ανελέητους αστυνομικούς του να τον βασανίσουν. Του έδωσαν πάνω από επτακόσιους ραβδισμούς και τον γύμνωσαν και ξάπλωσαν σε βασανιστική σανίδα, δένοντάς του σφικτά και ρίχνοντάς του παγωμένο νερό στο σώμα (ήταν χειμώνας και έκανε δριμύ ψύχος). Μετά έκαιγαν κεραμίδια και  τούβλα τα οποία έβαζαν στο πρόσωπο και τις μασχάλες του. Ο Μάρτυς τα υπόμενε χωρίς να βγάλει την παραμικρή κραυγή, παρά μόνο δοξολογούσε το Θεό, ο Οποίος τον αξίωσε να πάθει για χάρη Του!

Η τουρκοπούλα, η οποία τον είχε παρασύρει στην αμαρτία, έμαθε γι’ αυτόν και πήγε στη φυλακή να τον δει. Προσπάθησε με δόλιους λόγους να τον πείσει να αρνηθεί το Χριστό, να τον παντρευτεί και να τον κάνει άρχοντα. Αλλά και πάλι η χάρις του Θεού τον προστάτεψε. Ο Δημήτριος έμεινε απαθής στις αισχρές προτάσεις της ασελγούς μουσουλμάνας.

Οι συμπατριώτες του χριστιανοί της Πόλης συγκέντρωσαν χρήματα για να τον εξαγοράσουν από τους Τούρκους, ισχυριζόμενοι ότι ήταν τρελός. Οι Τούρκοι συμφώνησαν αλλά διαφώνησε ο Δημήτριος, ο οποίος δεν δέχτηκε την απελευθέρωσή του και τους παράγγειλε να προσεύχονται για εκείνον, να κρατηθεί ως το τέλος εδραίος στο μαρτύριό του.

Μετά από εννέα δραματικές ημέρες αφόρητων βασανιστηρίων, βγήκε η καταδικαστική απόφαση: θάνατος δια αποκεφαλισμού. Το οδήγησαν στον τόπο της εκτέλεσης, όπου είχαν μαζευτεί πολλοί μουσουλμάνοι να χαρούν το θάνατο του «απίστου», αλλά και πολλοί χριστιανοί να θαυμάσουν τον ηρωικό Μάρτυρα του Χριστού. Όταν ο δήμιους σήκωσε το φονικό ξίφος, ο Δημήτριος αναφώνησε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, εν τη βασιλεία Σου». Σε ελάχιστα δευτερόλεπτα φτερούγησε η ψυχή του στα ουράνια, για να συναντήσει το Χριστό. Ήταν 29 Ιανουαρίου του 1802.

Αλλά εκείνη την στιγμή έγινε το απροσδόκητο. Οι παρακολουθούντες το μαρτυρικό τέλος του Μάρτυρα όρμησαν για να πάρουν κάτι από το αγιασμένο σώμα του. Βουτούσαν υφάσματα στο αίμα του και έπαιρναν τεμάχια από τα αιματοβαμμένα ρούχα του. Μάταια προσπαθούσαν οι δήμιοι να τους εμποδίσουν, με ραβδισμούς και προπηλακισμούς! Μάλιστα δόθηκε εντολή να μην δοθεί το τίμιο λείψανό του στους χριστιανούς να ταφεί, αλλά να ριχτεί στη θάλασσα. Όμως κάποιος δήμιος, προφανώς δωροδοκούμενος, το παρέδωσε να ταφεί στη νήσο Πρώτη, μέσα σε ναό ενός μοναστηρίου.

Ο τάφος του ήταν πηγή θαυμάτων, τα οποία αναφέρει στο συναξάρι του ο άγιος Αθανάσιος Πάριος, ο οποίος το κατέγραψε. Η μνήμη του τιμάται στις 29 Ιανουαρίου.

https://www.impantokratoros.gr/371502EA.el.aspx

Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου 2024

Ο εαυτός μας αυξάνει το Α.Ε.Π της χώρας.

 Ο εφιάλτης των οικογενειών να μην χαλάσουν το χατίρι των παιδιών . Ένας ακριβός κόσμος γύρω μας και η ανάγκη για απόκτηση εύκολου χρήματος. Το Α.Ε.Π της Χωρας έχει ανάγκη έχει ανάγκη ανθρώπους που το αναζητούν. Οι συνχρονες οικογένειες δεν μπορούν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Θέλουν και προσπαθούν αλλά στον αγώνα λυγίζουν. Το εύκολο διαζύγιο.. η νέα αρχή .. 

Πώς μπορείς να κάνεις νέα ζωή όταν έχεις ανήλικα παιδιά;

Η νέα αρχή δεν έχει ηθικό βάρος κάτι που θα με έβρισκε σύμφωνο, μόνο φορολογικό βάρος. 

Πείθουμε τον εαυτό μας . Δείχνουμε απαντήσεις έτοιμες στον εαυτό μας . Δείνουμε ότι νομίζουμε στον εαυτό μας . Σε λίγο καιρό η φούσκα σκάει και ανακαλύπτουμε ότι κάνω νέα αρχή όταν ολοκληρώσει ένα κύκλο. Όταν καλύπτω αποθυμενα δεν κάνω νέα αρχή. Η μεγαλύτερη αυταπάτη που προωθεί η κοινωνία.

Ο εαυτός μας .. αυξάνει το Α.Ε.Π της χώρας.

Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου 2024

Όταν η βία ξεκινά ....

Γιατί δεν γίνεται λόγος στην Ελλάδα για την γενεσιουργό αιτία της βίας μεταξύ νεαρών ηλικιών;
Όταν συμβαίνει ένα γεγονός δυσάρεστο ,πάντα υπάρχει αιτία. Ηθικός αυτουργός των ανελεητων ξυλοδαρμών ποιος ειναι; 
Το 2024 έχει ευθύνη ο γονιός; Μήπως πρέπει να δούμε αν έχει δικαίωμα να μαλώσει τα παιδιά του σήμερα ; 
Να τιμωρήσουμε τους γονείς; Να φέρουμε ψυχολόγους στα σχολεία και να δούμε τα στατιστικά στην Ευρώπη,τι θέση είμαστε στην βία ανηλίκων ;

Πιστεύω ότι η αιτία βρίσκεται πίσω από πρωτοφανή ριζοσπαστική αλλαγή στην κοινωνία.
Εκτιμώ ότι το μέλλον θα φέρνει μόνο απαγορεύσεις και αποκλεισμούς. Φυσικά είναι μια απαισιόδοξη άποψη. 

Με τους φόρους που πληρώνουμε πιστεύει κάποιος ότι δεν υπάρχει χώρος για δημόσια σχολεία υψηλού επιπέδου; Ποιος θα αντιδρούσε;
Αναρωτηθείτε....



Δευτέρα 23 Σεπτεμβρίου 2024

Σκόρπιες εκλογές.

 Τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους άψυχους; Γιατί αυτός ο αγώνας.. ο μάταιος...

Ποιος είναι αυτός που ξέρει το τέλος της ιστορίας πριν γραφτεί; Πώς μπορούμε να μιλάμε γι αγώνες χωρίς να ξέρουμε το ζητούμενο;

Πώς τολμάμε να μιλάμε για ιδεολογίες χωρίς να έχουμε ιδέα; 

Που πήγαν όλοι ; Που κρύφτηκαν; 

Όταν όλα τελειώσουν .. θα εμφανιστούν θα μιλούν και για αγώνες και για ιδέες . 

Παρασκευή 13 Σεπτεμβρίου 2024

Προς βουλευτή.

Πολιτικό λάθος που ζημιώνει την κοινωνία συνεπάγεται αποχώρηση από τον πολιτικό βίο της χώρας. Αυτό λέγεται φιλότιμο.

Ο Άγιος Αριστείδης. Ο εν Αθήναις δι’ αγχόνης τελειωθείς ένθεος φιλόσοφος και φλογερός απολογητής.

 



Μέσα στη μακρόχρονη πορεία της ενδόξου ιστορίας της Αποστολικής Εκκλησίας των Αθηνών διέλαμψαν από τους πρώτους κιόλας χριστιανικούς αιώνες φωτεινές και αγιασμένες μορφές που αγωνίστηκαν με σθένος και παρρησία για την κατάρριψη της πλάνης των ειδώλων και τη θεμελίωση της διδασκαλίας του χριστιανισμού.

Ανάμεσα σ’ αυτούς τους φωταυγείς πνευματικούς αστέρες που λαμπρύνουν το πνευματικό στερέωμα, συναριθμείται και ο «τῷ Χριστῷ προσηνέχθης θυσία ἄμωμος καί ὁλοκάρπωμα θεῖον αἰωρηθείς ἀπηνῶς ἐν ἀγχόνῃ» ηγλαϊσμένος και στεφανηφόρος μάρτυς του Χριστού, άγιος Αριστείδης.Ο επιφανής αυτός Αθηναίος φιλόσοφος αναδείχθηκε φλογερός απολογητής κατά τον 2ο μ.Χ. αιώνα και η Ορθόδοξη Εκκλησία μας τιμά και γεραίρει την ιερά του μνήμη στις 13 Σεπτεμβρίου. Υπήρξε κλεινός γόνος των Αθηνών και θαρραλέος ομολογητής της χριστιανικής πίστεως και κατέστη ευρέως γνωστός στην Εκκλησιαστική Ιστορία και Πατρολογία από την αρχαιότερη σωζόμενη απολογία του υπέρ των διωκομένων χριστιανών που φέρει τον τίτλο «Περί θεοσεβείας».Το αρχαιότερο αυτό απολογητικό σύγγραμμα τον ανέδειξε μάλιστα σε εγκαλλώπισμα και θησαύρισμα μέσα στην ευλογημένη χορεία των διδασκάλων και απολογητών της χριστιανικής πίστεως.

Τοιχογραφία του Αγίου διά χειρός Φωτίου Κόντογλου στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Κάτω Πατησίων (οδού Αχαρνών) Αθηνών

Ο υμνηθείς ως «ωράισμα» της Αποστολικής Εκκλησίας των Αθηνών άγιος Αριστείδης γεννήθηκε και διέλαμψε κατά τον 2ο μ.Χ. αιώνα στην περιώνυμη πόλη των Αθηνών, η οποία υπήρξε ανέκαθεν σπουδαιότατο πολιτιστικό και καλλιτεχνικό κέντρο, αφού συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού πολιτισμού και την ανοδική πορεία του ανθρώπινου πνεύματος. Έμεινε γνωστός με τον τίτλο «ο φιλόσοφος», αφού σπούδασε κλασική φιλοσοφία στην περίφημη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών. Η πνευματική όμως ακτινοβολία των δύο χαρισματικών και φωτισμένων Αθηναίων ιεραρχών, του αγίου Ιεροθέου και του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, οι οποίοι κήρυτταν στο περιώνυμο «κλεινόν ἄστυ» Σταυρωθέντα και Αναστάντα Κύριο, σαγήνευσε τον διαπρεπή Αθηναίο φιλόσοφο Αριστείδη σε τέτοιο βαθμό, ώστε εγκολπώθηκε τον Ιησού Χριστό ως τον μόνο αληθινό Θεό, αφού προηγουμένως κατέστη περίδοξος και ευπειθέστατος μαθητής τους. Μάλιστα οι δύο αυτοί επιφανείς και θεόπνευστοι επίσκοποι της πόλεως των Αθηνών μεταλαμπάδευσαν τόσο βαθιά τη χριστιανική πίστη στον μέχρι πρότινος ειδωλολάτρη φιλόσοφο Αριστείδη, ώστε αργότερα αναδείχθηκε ένθερμος υπερασπιστής του χριστιανισμού και του ήθους των χριστιανών, διαπρύσιος κήρυκας του λόγου του Θεού και ακλόνητος στύλος των διωκομένων χριστιανών.

Τοιχογραφία του Αγίου διά χειρός Ευαγγέλου Λημναίου στον Ιερό Ναό Αγίου Ελευθερίου Καμινίων Πειραιώς

Ο μεταστραφείς στον χριστιανισμό επιφανής Αθηναίος φιλόσοφος συνέβαλε αποφασιστικά και δυναμικά στην εδραίωση και διάδοση του μηνύματος της χριστιανικής αλήθειας στην «κατείδωλον» πόλη των Αθηνών και αγωνίστηκε με τη φλογερή του πίστη και το σθεναρό του φρόνημα σε μία ιδιαίτερα δύσκολη και κρίσιμη εποχή για την πορεία της Εκκλησίας. Άλλωστε ο αγώνας του για την υπεράσπιση της ακραιφνούς χριστιανικής πίστεως και των αιωνίων αληθειών του Ευαγγελίου του Χριστού ήταν ιδιαίτερα επίπονος και επικίνδυνος, αφού οι ειδωλολάτρες έπρεπε να επηρεαστούν θετικά υπέρ της πίστεως στον έναν και αληθινό Θεό και να σταματήσει η ιουδαϊκή αμφισβήτηση έναντι του χριστιανισμού.

Όμως την εποχή αυτή οι σκληροί διωγμοί εναντίον των χριστιανών της Ρώμης, έθεσαν σε μεγάλο κίνδυνο και τους χριστιανούς της Αθήνας που αποτελούσαν μία ολιγάριθμη χριστιανική κοινότητα. Σ’ αυτή την κρίσιμη χρονική στιγμή ο ευγλωττότατος Αθηναίος χριστιανός φιλόσοφος Αριστείδης ανέλαβε με αξιομνημόνευτη παρρησία την υπεράσπιση των διωκομένων χριστιανών. Έτσι αισθανόμενος την ανάγκη να αποκρούσει τις άδικες και αήθεις κατηγορίες που είχαν προσάψει οι ειδωλολάτρες εναντίον των χριστιανών, αλλά και να υπεραμυνθεί της εναρέτου βιοτής τους και της υπεροχής της διδασκαλίας του χριστιανισμού έναντι των άλλων θρησκειών, συνέγραψε την περίφημη απολογία «Περί θεοσεβείας» που αποτελεί και το αρχαιότερο σωζόμενο απολογητικό κείμενο. Στην απολογία αυτή, η οποία επιδόθηκε στον αυτοκράτορα Αδριανό (117-138) σύμφωνα με τον εκκλησιαστικό ιστορικό Ευσέβιο ή στον διάδοχό του, Αντωνίνο τον Ευσεβή (138-161) σύμφωνα με τη συριακή μετάφραση της απολογίας, καταρρίπτεται η πίστη στους ειδωλολατρικούς θεούς, στηλιτεύεται ο έκλυτος βίος των ειδωλολατρών και προβάλλεται η υπεροχή της χριστιανικής πίστεως.

Το απολογητικό αυτό κείμενο που αποτελεί πνευματικό καρπό της άρτιας γνώσεως του αγίου τόσο στην Αγία Γραφή όσο και στα κυρίαρχα φιλοσοφικά ρεύματα της εποχής του, αποτελείται συνολικά από δέκα επτά κεφάλαια. Στην αρχή προσπαθεί να δημιουργήσει κλίμα ευμενούς επικοινωνίας με τον αυτοκράτορα, αφού ομολογεί ότι ήρθε στον κόσμο «προνοίᾳ Θεοῦ» και αφού παρατήρησε τη γη, τη θάλασσα και τον ήλιο, θαύμασε τη «διακόσμησιν τούτων». Κατόπιν ομολογεί ότι παρατηρώντας «τόν κόσμον καί τά ἐν αὐτῷ πάντα» κατανόησε ότι όλα κινούνται και συγκροτούνται από τον Θεό, αφού «πᾶν τό κινοῦν ἰσχυρότερον τοῦ κινουμένου καί τό διακρατοῦν ἰσχυρότερον τοῦ διακρατουμένου ἐστίν». Γι’ αυτό και ομολογεί ότι ο Θεός εκ της φύσεώς Του είναι ασύλληπτος, αυτογενές είδος, άναρχος, ατελεύτητος, απεριόριστος, άρρητος, ενώ δεν έχει οργή και οργιλότητα, δεν πλανάται και δεν λησμονεί, δεν έχει την ανάγκη θυσίας και σπονδής, αφού όλοι και όλα Τον έχουν απόλυτη ανάγκη.

Τοιχογραφία του Αγίου διά χειρός Μιχάλη Μαυρίδη στον Ιερό Ναό Αγίας Μαρκέλλης Κηφισιάς Αττικής

Στη συνέχεια διαιρεί τους ανθρώπους σε τρία γένη ανάλογα με τις θρησκευτικές τους αντιλήψεις. Έτσι υπάρχουν οι Εθνικοί, δηλαδή οι προσκυνητές των ειδωλολατρικών θεών που υποδιαιρούνται σε Χαλδαίους, Έλληνες και Αιγυπτίους, οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες. Για τους Χαλδαίους υποστηρίζει ότι έπεσαν σε μεγάλη πλάνη, αφού χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «Πλάνην μεγάλην ἐπλανήθησαν οἱ Χαλδαῖοι ὀπίσω τῶν ἐπιθυμημάτων αὐτῶν, σέβονται γάρ τά φθαρτά στοιχεῖα καί τά νεκρά ἀγάλματα καί οὐκ αἰσθάνονται ταῦτα θεοποιούμενοι». Όμως και οι Έλληνες στηλιτεύονται από τον άγιο Αριστείδη, αφού δεν πιστεύουν στον ένα και αληθινό Θεό, αλλά μένουν προσηλωμένοι στους ψεύτικους ειδωλολατρικούς θεούς του ελληνικού πανθέου με τον έκλυτο βίο τους. Αναφέρει μάλιστα χαρακτηριστικά γι’ αυτούς: «ἐμωράνθησαν χεῖρον τῶν Χαλδαίων, παρεισάγοντες θεούς πολλούς γεγενῆσθαι, τούς μέν ἄρρενας, τάς δέ θηλείας, παντοίων δούλους παθῶν καί παντοδαπῶν δημιουργούς ἀνομημάτων». Μάλιστα η πλάνη των ειδωλολατρικών θεών, τους οποίους οι Έλληνες παρουσιάζουν ως μοιχούς, δολοφόνους, κλέφτες, πατροκτόνους και αδελφοκτόνους, προκάλεσε στην ανθρωπότητα πολέμους, λιμούς, σφαγές και αιχμαλωσίες, γεγονός που αποδεικνύει την έκπτωση των ψεύτικων θεών των Ελλήνων και την αδυναμία επιστροφής τους στον αληθινό Θεό. Ενδεικτικό είναι ότι ο άγιος Αριστείδης παρουσιάζει λεπτομερώς τα στοιχεία εκείνα για κάθε ειδωλολατρικό θεό που αποδεικνύουν την ηθική έκπτωσή του. Μ’ αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται και θεμελιώνεται η ανωτερότητα της διδασκαλίας του χριστιανισμού και η υπεροχή του ήθους των χριστιανών. Αναφορικά με τους Αιγυπτίους επισημαίνει ότι επέδειξαν μεγάλη αφροσύνη, αφού θεοποίησαν και λάτρευσαν τα ζώα: «ἀλλ’ ἔτι καί ἄλογα ζῷα παρεισήγαγον θεούς εἶναι χερσαῖα τε καί ἔνυδρα καί τά φυτά καί βλαστά, καί ἐμιάνθησαν ἐν πάσῃ μανίᾳ καί ἀσελγείᾳ χεῖρον πάντων τῶν ἐθνῶν ἐπί τῆς γῆς». Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η άποψη του αγίου για τους Έλληνες λογίους και σοφούς, αφού κρίνονται με βάση τους νόμους, τους οποίους αυτοί οι ίδιοι θέσπισαν. Αυτό σημαίνει κατά την άποψη του αγίου ότι εάν οι νόμοι είναι δίκαιοι, τότε οι θεοί που διέπραξαν διάφορα ανομήματα, είναι άδικοι, ενώ εάν οι αμαρτωλές πράξεις τους είναι ορθές, τότε οι νόμοι είναι άδικοι, διότι θεσμοθετήθηκαν εναντίον των θεών. Γι’ αυτό και αυτοί που λατρεύονται ως θεοί από τους Έλληνες, είναι ψεύτικοι: «ταῦτα πάντα τά πολύθεα σεβάσματα πλάνης ἔργα καί ἀπωλείας», ενώ ο αληθινός Θεός είναι Εκείνος που βλέπει, κινεί και δημιουργεί τα πάντα: «οὐ χρή θεούς ὀνομάζειν ὁρατούς καί μή ὁρῶντας˙ ἀλλά τόν ἀόρατον καί πάντα ὁρῶντα καί πάντα δημιουργήσαντα δεῖ Θεόν σέβεσθαι». Για τους Ιουδαίους αναφέρει ότι λατρεύουν τον Θεό και όχι τα έργα Του, αλλά και αυτοί είναι πλανεμένοι, επειδή λατρεύουν αντί του Θεού τους αγγέλους.

Τοιχογραφία του Αγίου διά χειρός Σπυρίδωνος Κόσκου στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Ρίζας Κορινθίας

Στο τέλος της απολογίας του ο άγιος Αριστείδης αναφέρεται στους χριστιανούς, οι οποίοι «γενεαλογοῦνται ἀπό τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ». Η επιχειρηματολογία του μάλιστα επικεντρώνεται ιδιαίτερα στο ήθος και την αλήθεια των χριστιανών. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι με τον όρο «ἦθος», νοείται η ζωή των χριστιανών ως πραγμάτωση του μηνύματος του Ευαγγελίου του Χριστού, ενώ με τον όρο «ἀλήθεια» νοείται η διδασκαλία της χριστιανικής αλήθειας ως σωτηριώδης λόγος του Χριστού στον κόσμο. Γι’ αυτό και αυτό που λέγεται από το στόμα των χριστιανών που διακρίνονται για την αγάπη, τη δικαιοσύνη, τη σεμνότητα και την αλληλεγγύη τους, είναι θείο, η δε διδασκαλία τους είναι πύλη φωτός. Ο άγιος Αριστείδης προτείνει μάλιστα να σταματήσουν αμέσως οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών, όσοι δε αμφισβητούν την ορθότητα της χριστιανικής πίστεως, οφείλουν να μελετήσουν τον λόγο του Θεού μέσα από τα θεόπνευστα κείμενα της Αγίας Γραφής. Άλλωστε, όπως τονίζει ο άγιος, η εχθρική στάση των Ελλήνων απέναντι στους χριστιανούς φανερώνει τη μανιώδη προσπάθεια των πρώτων να καλύψουν και να δικαιολογήσουν τα ανοσιουργήματά τους.

Ο διαρκής και επίπονος αγώνας του αγίου Αριστείδου για την υπεράσπιση του ήθους και της διδασκαλίας των χριστιανών και η ακλόνητη πίστη του στο πάντιμο όνομα του Σταυρωθέντος και Αναστάντος Κυρίου μας προκάλεσαν έντονη δυσφορία και αγανάκτηση στον Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό, ο οποίος αποφάσισε τη δίωξή του. Στον αγώνα του αυτό ο διαπρεπής Αθηναίος φιλόσοφος και απολογητής είχε συμπαραστάτη και συνοδοιπόρο τον Ιησού Χριστό, στον Οποίο αδιάλειπτα προσευχόταν για να αντλήσει δύναμη και να διατηρήσει ακμαίο το αγωνιστικό του φρόνημα. Σύμφωνα μάλιστα με διασωθείσα προφορική παράδοση από τον αείμνηστο Αθηναίο ζωγράφο Αριστείδη Περιστέρη ένα απομονωμένο σπήλαιο στη νοτιοδυτική πλευρά του λόφου του Λυκαβηττού πλησίον του παρακείμενου Ιερού Ναού των Αγίων Ισιδώρων, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα και φέρει το όνομα του ενδόξου Αθηναίου αγίου, αποτέλεσε το ασφαλές πνευματικό του καταφύγιο και την αέναη πηγή δυνάμεως στις δύσκολες στιγμές του αγώνα του.Στον ευλογημένο αυτό χώρο του σπηλαίου τιμάται κατ’έτος πανηγυρικά η μνήμη του.

Τοιχογραφία του Αγίου διά χειρός Δημητρίου Μουρλά στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αμαρουσίου Αττικής

Όμως η ολοένα και αυξανόμενη εχθρική στάση του αυτοκράτορος Αδριανού τον ανάγκασε να μεταβεί στη Ρώμη για να απολογηθεί, αλλά κατόπιν μεταφέρθηκε στην Αθήνα, όπου συνέχισε την ιεραποστολική του δράση ως διαπρύσιος κήρυκας του λόγου του Θεού και θαρραλέος ομολογητής της χριστιανικής πίστεως. Υποβλήθηκε σε πλήθος βασανιστηρίων, αλλά με γενναιότητα και καρτερία τα υπέμεινε, υπερασπιζόμενος με σθένος την ακραιφνή χριστιανική πίστη και τις αιώνιες αλήθειες του Ευαγγελίου του Χριστού. Στο τέλος όμως της επίγειας πορείας του οδηγήθηκε από τους Ρωμαίους στην Αγορά των Αθηνών, όπου αφού τον κρέμασαν, υπέστη τον δι’ αγχόνης μαρτυρικό θάνατο στις 13 Σεπτεμβρίου του 120 ή 134 μ.Χ., που είναι και η ημέρα εορτασμού της πανίερης μνήμης του από την Ορθόδοξη Εκκλησία μας. Η φλογερή πίστη, το ακμαίο αγωνιστικό φρόνημα και η δι’ αγχόνης μαρτυρική του τελείωση υμνούνται και γεραίρονται και μέσα από τα εξαίσια υμνογραφήματα του Μεγάλου Υμνογράφου της των Αλεξανδρέων Εκκλησίας Δρ. Χαραλάμπους Μ. Μπούσια, ο οποίος προς τιμήν του επιφανούς Αθηναίου αγίου έχει ποιήσει Ακολουθία, Παρακλητικό Κανόνα και Χαιρετιστηρίους Οίκους. Αλλά και η ευσέβεια του ορθόδοξου ελληνικού λαού σε συνδυασμό και με το όνομα του αγίου που φέρουν πολυάριθμοι Έλληνες, συντέλεσε στο να ανεγερθούν ιεροί ναοί επ’ ονόματί του, οι οποίοι είναι διάρπαρτοι στην ελληνική επικράτεια. Έτσι ο άγιος Αριστείδης τιμάται στην Κρήτη με έξι ναούς (Ζερβιανά Κισάμου, Ανώγεια και Κυνηγιανά Μυλοποτάμου, Λυγαριά Ηρακλείου, Στύλος Αποκορώνου,Λατζιμάς Ρεθύμνου), στις Κυκλάδες με τρεις ναούς (Φηρά Σαντορίνης και δύο ναοί στην Τήνο,στη Στενή και Πανάχραντος Πόρτου ), στη Ρούμελη με δύο ναούς (Αρκίτσα Λοκρίδος και Καρπενήσι), στη Λέσβο με ναό στην ιστορική Ιερά Μονή Λειμώνος,ενώ ναΰδριο του αγίου κοσμεί και τον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Γρηγορίου Θεολόγου στη συνοικία Γαρδικάκι των Τρικάλων.

Ο ετήσιος εορτασμός της μνήμης του αγίου ενδόξου μάρτυρος Αριστείδου του φιλοσόφου και απολογητού, του εν Αθήναις αθλήσαντος κατά τον 2ο μ.Χ. αιώνα, μας δίνει το έναυσμα να αφυπνιστούμε πνευματικά και να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον Χριστό και την Εκκλησία Του. Γι’ αυτό και καλούμαστε να παραδειγματιστούμε από το ακμαίο φρόνημα και τη σθεναρή ομολογία πίστεως του διαπρεπούς Αθηναίου φιλοσόφου και μάρτυρος του ονόματος του Κυρίου μας, ώστε να μείνουμε προσηλωμένοι στην ακραιφνή χριστιανική πίστη και διδασκαλία, εφαρμόζοντάς την πιστά στην επίγεια πορεία μας. Άλλωστε αυτό έπραξαν και οι πρώτοι ενάρετοι χριστιανοί της πόλεως των Αθηνών, τους οποίους με τόσο σθένος υπερασπίσθηκε ο δι’ αγχόνης τελειωθείς άγιος Αριστείδης.

Βιβλιογραφία

· Θεοδωροπούλου Αριστείδου Γ., Ο Άγιος Αριστείδης, Εκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος, Α΄ Έκδοση, Αθήνα 2008.

Δευτέρα 9 Σεπτεμβρίου 2024

Πολιτικές κουβέντες.

 Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προβλήματα εσωκομματικά. Το ΠΑΣΟΚ το ίδιο . Η Ελλάδα ο κόσμος σε αναστάτωση με ακρίβεια και την μονοπώληση των αποφάσεων. Απόντες και ψεύτες . Α! και υποκριτές. Ποιον ευνοεί η κατάσταση αυτή. Φυσικά η μεγαλύτερη ντροπή για την ελληνική δημοσιογραφία η απουσία της υπόλοιπης αντιπολίτευσης. 

Ρωτάω μην τρέφεται αυταπάτες. Ευτυχώς που δουλεύουν ο Γεωργιάδης και Πολακης(τηλεοπτικά). 

Παρασκευή 6 Σεπτεμβρίου 2024

Ανάμνηση Θαύματος Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις Χωναίς (ή Κολασσαίς)

 Ὤφθης Μιχαὴλ Νῶε σῷ ναῷ νέος,

Χώνῃ ποταμῶν τὸν κατακλυσμὸν λύων.
Ῥοῦν Μιχαὴλ ποταμῶν χώνευσε, Νόων ἀγός, ἕκτῃ.

Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου 2024

Συνχρονη αριστερά.

 Στην αντιπολίτευση που και καλά έχει πρόβλημα.

Η αντιπολίτευση του " Δημοκρατικού τόξου" δεν κάνει τιποτα περισσότερο από να ρίχνει μελάνι όπως η σουπιά στους ψηφοφόρους της. Ο φόβος ότι δεν μπορεί να διαφοροποιηθεί στα τετελεσμένα την έφθασε σε σημείο γελοιοποίησης περισσότερο και από την ίδια την κυβέρνηση. Μηδενικός λόγος καθαρής ενημέρωσης γιατί και το πώς περνοντε αποφάσεις στ όνομα του Ελληνικού λαού. Όλο κάτι αλλόκοτα κάτι άσχετα με την πραγματικότητα.  Δεν θέλουν η δεν μπορουν και δεν δίνουν βήμα στην εκτός τόξου αντιπολίτευση να τοποθετηθεί στα φοβερά ζήτημα της Ελλάδος εσωτερικά και εξωτερικά. Αντί αυτό μας λένε για γάμους διασιμων και θέματα που αφορούν άλλες χώρες.

Εμείς έχουν αποφασίσει να είμαστε κομπάρσοι.

Δευτέρα 2 Σεπτεμβρίου 2024

Συστημική αντιπολίτευση.

 Δηλαδή για να καταλάβω η λεγόμενη συστημική αντιπολίτευση.. Τέλος πάντων . 

Δεν έχει λόγο  να αντιδράσει σε τίποτα γιατί συμφωνεί με την κυβέρνηση. Το ΚΚΕ μπαλαντέρ.

Παρασκευή 30 Αυγούστου 2024

Υπάρχει αντιπολίτευση .

 Καθημερινά βλέπουμε διαβάζουμε ακούμε..δεν υπάρχει αντιπολίτευση. Είναι ψέμα και το δεχόμαστε. Η ελληνική βουλή έχει πολιτικά κόμματα που ονομάζονται με ιεραρχία θέσης αντιπολίτευση. Τίποτα δεν λένε; Νόμιμα πολιτικά κόμματα που βρίσκονται στην βουλή κατόπιν εκλογών. 

Τετάρτη 28 Αυγούστου 2024

Ο κόσμος δεν ψηφίζει..

 Οι βουλευτές εκλέγονται για να σεβαστούν την αποστολή τους. Αυτή είναι να εργαστούν με αυταπάρνηση για τους πολίτες που τους εξέλεξαν.

Τώρα ,τα πολιτικά κόμματα επιλέγουν να εντάξουν στην ομάδα τους ανθρώπους που θα δουλέψουν για το συμφέρον της πατρίδας. Ανθρώπους που γνωρίζουν το λαό και τις συνήθειες του την εργασία του τις αγωνίες του τις ανάγκες του. Ο υποψήφιος πολιτικός ξέρει ότι δεν πρέπει με κανένα τρόπο να προσβάλει με πράξεις του το λαό καθώς πρέπει να είναι πρότυπο. 

Άρα δεν πρέπει κάθε φορά που συμβαίνουν ζητήματα με βουλευτές να ξεκαθαρίζονται δημόσια;

Γιατί; Για να υπάρχει συμμετοχή στις εκλογές. Να ψηφίζουν οι πολίτες. 

Κάθε φορά λοιπόν που ψηφίζεται ένα νομοσχέδιο  και ο βουλευτής που δεν το δέχεται διαγράφεται  ο πολίτης δεν γνωρίζει αν πήγε ενάντια στο λαό η απλά σε μια ακαθόριστη πειθαρχεία από το κόμμα του. Τότε ο πολίτης  επειδή δεν του εξηγούν χάνει την πίστη στις εκλογικές διαδικασίες. Επίσης όταν ένας βουλευτής διαγράφεται από το κόμμα του για θέματα που έχουν να κάνουν με εξωκοινοβουλευτικά θέματα πάλι ο ψηφοφόρος βρίσκεται στο σκοτάδι. Η ενημέρωση είναι σημαντική αλλιώς ο πολίτης χάνει το ενδιαφέρων να συμμετέχει με την ψήφο του στις εκλογές.

Θα νόμιζε κανένας ότι δεν θέλουν το λαό να ψηφίζει αλλά να αδιαφορεί.


Δευτέρα 26 Αυγούστου 2024

Κυριακή 25 Αυγούστου 2024

Όσο μεγαλώνουμε μαθαίνουμε.

 Πίστευα ότι ο άνθρωπος πρέπει να δαπανά στην πρόληψη και όχι στην αποκατάσταση. Μου φαίνεται ότι η ανοικοδόμηση ποτέ δεν έβλαψε κανένα.

Τετάρτη 21 Αυγούστου 2024

Όταν κυβερνά η αγορά.

 Έχουμε πρόβλημα και ψάχνουμε να βρούμε το δίκιο μας . Τι ποιο σωστό; Περιμένουμε να να βρούμε απάντηση η λύση σε κάτι . Όμως όχι στην Ελλάδα σήμερα κυριαρχεί η Αγορά . Ο νόμος τις αγοράς . Ο κόσμος έρχεται σ απόγνωση γιατί Αγορά και ανθρωπιά δεν υπάρχει. Αγορά και παρέμβαση του κράτους δεν υπάρχει. Η αγορά είναι αδίστακτη γιατί το μόνο που την νοιάζει είναι το κέρδος. Στην Ελλάδα έχουμε αριστερή κυβέρνηση και είναι αστείο οποίος δεν το βλέπει.

Μια αριστερά παράξενη που δεν έχει φύλο μια αριστερά με αρχικά στοιχεία επιβολής Μάο και αγάπη προτεσταντική. 

 Όσο ακούτε για στοιχεία της τάδε υπηρεσίας που δείχνουν ανάκαμψη να φαντάζεστε μια εταιρία που το μόνο που ζητά είναι με κάθε τρόπο κέρδος. Δεν έχει επαναλαμβάνω ανθρωπιά και οίκτο το κέρδος. Η πραγματικότητα δεν έχει συναισθήματα ιδίως τώρα στην μεταβατική περίοδο που βρίσκεται η χώρα μας. Το κράτος χάνει το κύρος του και μεγαθήρια  εταιρείες κυβερνούν και επιβάλουν όρους και κανόνες .

Σήμερα το κέρδος δεν είναι η πρόληψη αλλά η αποζημίωση από μια καταστροφή. Σκεφτείτε όσο μπορείτε και όσο θέλετε. Τα πράγματα από την στιγμή που δεν βασίζονται σε μία αλλά σε πολλές λογικές δεν αργεί να έρθει το άναρχο χάος που θα φέρει έτοιμους από καιρό ψευδοπροφήτες.